Breng de dwazen aan de macht

‘Breng de dwazen aan de macht, want zie waar de verstandigen ons hebben geleid.'

Minder dan één jaar geleden was ik te gast op het jaarlijkse Top Management Event, waar Fortisbaas Jean-Paul Votron van de aanwezigen (veelal de crème van de Belgische ondernemerswereld) een staande ovatie kreeg voor de overname van ABN Amro. Maanden eerder was hij gelauwerd als eerste ,,European Business Leader of the Year''. De jury roemde Votron voor zijn ,,buitengewoon leiderschap en uitzonderlijke visie''. Wie toen zou hebben aangekondigd dat beide banken 12 maanden later grotendeels zouden zijn genationaliseerd -en Votron geliquideerd- zou ter plaatse zijn afgemaakt of tenminste naar een psychiatrische instelling verbannen. Maar zoals altijd overtreft de werkelijkheid de fictie. Als afgelopen weken één zaak duidelijk is geworden, dan is het wel dat niemand zich de grootte van de globale veranderingen heeft kunnen voorstellen. Ook voor de man in de straat volgen de gebeurtenissen zich in sneltempo op. Maar de kleine spaarder of goedehuisvaderaandeelhouder loopt als een kip zonder kop achter de feiten aan. Te vaak nog is hij de exponent bij uitstek van financiëel analfabetisme. Zelfs wat op televisie wordt verteld is voer voor specialisten. Welk percentage van onze bevolking verstond wat Dexia-topman Axel Miller -‘het verschil tussen de  solvabiliteit, de liquiditeit en de perceptie op de markt'-  dinsdagavond in Terzake vertelde?

Maar kijk, zelfs op het kerkhof van het casinokapitalisme ontstaan kansen. Het initiatief van Vlaams minister van Onderwijs Frank Vandenbroucke om vanaf volgend schooljaar alle leerlingen van het secundair onderwijs de basiskennis van de economie bij te brengen, verdient dan ook alle lof. "Vandaag zijn er leerlingen die helemaal niks te horen krijgen over economie. Dat is niet vol te houden", zei deze sp.a-coryfee  -door velen geroemd als veruit de intelligentste minister van het land- vorige week in het Radio 1-programma Peeters & Pichal. Vandenbroucke is een van de weinige ministers die ondertussen doorheeft dat de economie de ruggengraat van de samenleving vormt. Tot welke wijsheid de nationalisering van een aantal banken al niet leiden kan...

Al van  in de prille jeugd wordt het belang van economie in ons onderwijs geminimaliseerd: 3 op 4 leerlingen verlaten de school zonder echt te weten wat economie inhoudt. Een jaar geleden kreeg een alarmerend bericht omtrent deze misstand nochtans amper aandacht in de nationale pers. Toen bleek uit onderzoek dat 73% van de leerlingen in het algemeen secundair onderwijs (ASO) nooit in aanraking komen met een basispakket economie, recht en financiën. Nog schrijnender was de vaststelling in hetzelfde onderzoek dat studenten uit het eerste jaar meer geneigd zijn economische initiatieven te nemen dan de laatstejaars. Onze jeugd leert het dus niet op school; integendeel, ze leert het af.  De bevoegde ambtenaar reageerde toen als volgt: "De decretale verankering houdt in dat economie niet in het verplichte curriculum is opgenomen. Het zou van een eng vakcorporatisme getuigen om een pleidooi te houden voor het opofferen van een ander vak in de basisvorming ten voordele van economie.'  Ook Vandenbroucke gaf toen niet thuis.

In het licht van deze snel veranderende tijden moet ook ons onderwijs openstaan voor radicale veranderingen. Onze jeugd heeft nood aan kennis en advies met meer wereldwijsheid. Want ondanks dat een financiële 9/11 momenteel het hart van ons marktsysteem treft, wordt ook vandaag nog in te weinig scholen afgeweken van het van bovenaf opgelegde lessenpakket om duiding en uitleg te verschaffen bij dit historisch moment.

Kinderen die vorige maand voor het eerst naar school zijn gegaan zullen in 2068 met pensioen gaan, als er tegen dan nog zoiets als het concept van pensioen zal bestaan, tenminste. Ondanks alle expertise die vandaag voorhanden is, heeft niemand er een idee van hoe de wereld er binnen 3 jaar zal uitzien, laat staan over 60 jaar. En toch blijven we onze kinderen op die toekomst voorbereiden door vast te houden aan een schoolsysteem waarvan de basis werd  gelegd in de 19^e eeuw, ten tijde van de industriële revolutie.

De angst, de ongerustheid en het onbegrip dat afgelopen weken in de ogen van werknemers, kleine beleggers en spaarders was te lezen, bewijst dat die onderwijsstructuur niet meer voldoet aan de noden van de 21^ste eeuw. Wanneer een maatschappij op haar grondvesten davert, moet ook het onderwijs naar binnen kijken en zichzelf opnieuw uitvinden. Economisch en financieel analfabetisme leidt tot hardwerkende mensen die niet vooruit raken in het leven. En mensen die niet vooruit raken in het leven houden de vooruitgang van de samenleving tegen.

Wie zijn kinderen aanmoedigt om hard te studeren en een goede baan te zoeken, doet dit meestal uit gewoonte. Maar omdat studenten zonder financiële vaardigheden van school komen, komen velen onder hen, zelfs wanneer ze hun vak succesvol uitoefenen, later toch in financiële problemen. Meer kennis van economie en financiële wijsheid is alvast een stap in de goede richting.

Een stevige basiskennis economie moet onze jongeren beter op weg helpen in een wereld die wij dikwijls zelf nog amper begrijpen. Dankzij de technologische revolutie van het internet was nooit eerder op deze aarde meer kennis beschikbaar dan vandaag. Onze jeugd is de toekomst en het is onze taak en die van het onderwijs om ze die kennis aan te reiken die nodig is om succesvol in het leven te kunnen staan. Opdat ze geen koorddansers moeten worden in de wereld van morgen.