De fysische aanwezigheid in een bedrijf is van geen tel meer

1984 was een cruciaal jaar. Niet enkel omdat George Orwell's boek zo heet en evenmin omdat Apple in dat jaar de eerste Macintosh-pc op de markt bracht. Ook niet omdat 1984 het einde betekende van de character-driven database-input. 1984 was vooral een cruciaal jaar omdat dan de generatie die ik de digital-natives noem is geboren. Deze mensen zijn vandaag 24 jaar oud, zijn opgegroeid met computers en zullen de komende jaren hun intrede maken in de managementteams van de meeste bedrijven. Deze mensen hebben een totaal andere kijk op het leven en het zakenleven dan onze generatie, die ik de digital-immigrants zou noemen. Mensen die tegen de pensioengerechtigde leeftijd aanschurken of ouder zijn kan je in dat verband bijna de digital victims noemen.

De werknemer van vandaag komt niet werken voor een salaris; hij draagt iets bij voor iets dat hij in return terugkrijgt. Bedrijven die er niet in slagen de mindshift te realiseren die nodig is om door deze nieuwe generatie als aantrekkelijke werkplaats te worden beschouwd, zijn ten dode opgeschreven.

Het probleem zou minder acuut zijn, mochten er veel van deze digital natives de markt betreden, doch integendeel, ze worden schaars. Dat heeft implicaties op alle vlak. Zo zijn wij onlangs verhuisd naar nieuwe kantoren omdat onze oude gebouwen, waar mensen traditioneel een werkplaats hadden tussen vier muren, niet meer beantwoordden aan de vereisten van deze tijd. De fysische aanwezigheid in een bedrijf is van geen tel meer. Microsoft beschikt over een allesomvattend en geïntegreerd communicatiesysteem, dat mensen toelaat te werken waar en wanneer ze maar willen. De digital natives zijn dat zo gewoon, de vroegere generaties zijn bezig met die omslag te maken of moeten er nog aan beginnen.

Er is dus ook niet zoiets als het bedrijf en de werknemers. Een bedrijf ís de werknemers. Zonder werknemers is er geen bedrijf. ‘Wat heeft dat met klantgerichtheid te maken?', zullen sommigen denken. Wel, de eerste stap in klantgerichtheid is je werknemers als je klanten te beschouwen. Dat betekent dat de nieuwe aankomende generatie haar keuze voor een werkgever zal maken op basis van de werkomgeving (fysieke vs. virtuele aanwezigheid) en de technologische mogelijkheden (multitasking) die het bedrijf hen biedt.

Wie van zijn werknemers verlangt dat ze zich elke dag -na anderhalf uur in de file te hebben gestaan- op de werkplek aanbieden,  vraagt zijn werknemers eigenlijk om inefficiënt te zijn. De nieuwe generatie zal los van een werkplek actief zijn en los van een uurrooster. En toch zal hun werk uitstekend zijn. Bedrijven die deze patronen niet kunnen of wensen te doorbreken vragen om moeilijkheden.

Digital natives tonen sowieso al een afkeer tegenover de hiërarchie die nog vaak eigen is aan grote bedrijven. Bedrijven die hun manier van denken niet veranderen dreigen te verdwijnen wanneer de bron aan nieuwe werkkrachten opdroogt omdat ze niet beantwoorden aan de eisen die deze nieuwe generatie stelt.

Spijtig genoeg ervaar ik in België een enorme latency op dat vlak. Daarmee bedoel ik de tijd die gaat tussen het moment waarop iets wordt geïnitieerd en het moment dat iets merkbaar wordt. Wat zijn daarvan de oorzaken? Is ons sociaal vangnet misschien een sociale hangmat geworden? Het verdwijnen van de kleine servicejobs helpt zeer zeker ook niet. Pompbediende bij het benzinestation of inpakker bij het grootwarenhuis waren vaak de opstap naar hogere functies. Maar die kleine, challenging jobs zijn gewoon weg. Bepaalde talenten worden afgeschreven. De uitvoerders worden op sociaal passief gezet. Dat betekent voor de maatschappij niet enkel een geweldig efficiëntieverlies; het is ook enorm duur omdat een steeds meer inkrimpende beroepsbevolking, steeds meer mensen in leven moet zien te houden. En dat is spijtig genoeg de mindset van België. Op alle barometers voor groei en vooruitgang gaan we achteruit.  Naar de toekomst toe ben ik op dat vlak weinig optimistisch. De wereld verandert in die mate dat de industrie stilaan maar zeker uit onze contreien verdwijnt. Hoeveel autofabrieken zullen er binnen 5 jaar nog in België zijn? Waar moeten we met dit land naartoe? Dat is de belangrijkste vraag die beantwoord moet worden. Spijtig genoeg raakt men niet verder dan de problematiek rond Brussel-Halle-Vilvoorde.

België blijft een der meest welvarende landen ter wereld. Het is een enorm gepriviligieerde positie, die je in stand moet houden met de filosofie waarmee wij trachten dit bedrijf te runnen. Geen hiërarchie die voor de werknemers zorgt, wel: ‘Wij zijn het bedrijf, wij zijn de gemeenschap en hoe trachten we meer achter te laten dan we gekregen hebben.' Als het land zo bestuurd mocht worden zouden we op de goede weg zitten. Maar stellen we ons de vraag wel waar we mee bezig zijn?

De auteur Phillip Vandervoort is General Manager Microsoft Belux.

Deze passage komt uit het boek 'De klantgerichte onderneming', het derde boek van Dominique Dewitte (Express.be) & Alain Renier (Top Management).