De wereld in 2026

Die vormt de laatste hinderpaal in de communicatie tussen mensen en wordt binnen maximaal 10 jaar opgeheven. Politici zijn er nooit in geslaagd om taalproblemen op te lossen –sommigen hier in België leven enkel daarvan-, maar de technologie gaat dat wel oplossen. Onze kleinkinderen zullen wandelen op het Plein van de Hemelse Vrede in Peking. Ze zullen Frans of Nederlands spreken tegen Chinese kinderen, die Chinees zullen spreken tegen onze kleinkinderen en toch zal iedereen elkaar verstaan. Dat is dus het omgekeerde van de Toren van Babel. Het mirakel is dat men universalisme zal kunnen combineren met particularisme. Alle talen blijven behouden, iedereen spreekt zijn eigen taal en toch gaat iedereen mekaar verstaan. Dat heeft revolutionaire gevolgen. Universiteiten investeren in campussen. Wel universiteiten worden steeds meer virtueel. Eens de taalbarrière opgeheven kunnen alle studenten les volgen bij de beste professoren in de wereld via internet en in om het even welke taal. Dat creëert een totaal nieuwe wereld.

Voor de industrie liggen er ook formidabele nieuwe markten open. In die nieuwe producten zijn kolossale wereldmarkten te veroveren. De onderneming die erin slaagt zo’n computer te maken die simultaan vertaalt, kan de ganse wereld veroveren. Zo heeft de ganse Finse economie zich opgetrokken aan één product: Nokia. Il faut le faire, hein! We leven in een economie van kolossale opportuniteiten, maar je moet ze natuurlijk wel waarmaken, je moet er bij zijn. Ik vrees wel dat een land als België door een aantal handicaps misschien te laat komt. Lernout & Hauspie hebben jammer genoeg gefaald, hopelijk hebben we daar de gepaste lessen uit getrokken.

Maar ik verwacht een echte waterval van nieuwe uitvindingen. Onlangs las ik in de pers nog een artikel over de intelligente auto. Er dienen zich echt kolossale nieuwe markten aan. De vraag is of Europa – en dan denk ik niet eens aan België- in staat zal zijn om mee te doen aan al die innovaties, of Europa zich kan verbeteren. We zijn een intelligente beschaving. We blijven nog steeds de beschaving die het meest de wereld heeft veranderd vanaf de eerste industriële omwenteling in de 18e eeuw. Toch zijn we een beetje fin de race. Als je kijkt naar de demografie zullen we in 2050 met 9 à 10 miljard aardbewoners zijn, waarvan slechts 500 miljoen Europeanen. Europa is dan goed voor 5 % van de wereldbevolking, een kleine minderheid. Ook het blanke ras wordt totaal geminoriseerd in de wereld van morgen, dat beseffen we onvoldoende.

De roeping van Europa is toch in grote mate een diensteneconomie te worden. De industrie die we gaan behouden zal een innovatieve industrie worden. Let wel: ook traditionele industrieën kunnen perfect innovatief zijn. De textielindustrie kan door nieuwe textielproducten, nieuw design en nieuwe productiemethoden zeer innovatief zijn. Afgezien daarvan was het toch de stelling van velen dat de roeping van Europa en de VS was om een diensteneconomie te worden. Voor een deel hebben we ons vergist, want ook de diensten worden nu massaal overgeheveld: boekhouding, software… meer gesofisticeerde diensten voorlopig nog niet maar dat riskeert ook te komen. We zitten in een wereldmarkt, er is geen episch centrum meer, alles is periferie in zekere zin.

Recent nog stond een artikel in de krant omtrent de verloning van de managers. Een manager van een grote onderneming verdient gemiddeld € 1 miljoen per jaar. Sommigen spreken daar schande van. Maar er is vandaag een internationale markt voor managers, dus wie die bedragen niet wenst te betalen vindt er geen. Er zijn geen nationale markten meer. Het gaat hier om totaal nieuwe fenomenen die nog niet voldoende zijn ingecalculeerd, tegen een achtergrond van formidabele uitvindingen.

Een ander belangrijk terrein is de energie. In de 21e eeuw gaan de fossiele brandstoffen uitgeput geraken. Er komt een dag dat de laatste druppel zal worden opgepompt. We moeten dus naar andere energiebronnen zoeken. Wat zijn de mogelijkheden? Men zegt waterstofenergie. Why not? Maar waterstof moet je maken, je moet ze produceren want ze zit niet in de grond in tegenstelling tot aardolie. Daarvoor is dus energie nodig. De waterstofenergiecyclus is een vicieuze cirkel, want je hebt er energie voor nodig. Men spreekt van schone energie, vernieuwbare energie, windenergie, zonne-energie, dat is allemaal mooi… maar tot op heden blijft dat marginaal. Het klinkt allemaal science-fiction-achtig. Men denkt aan het plaatsen van grote satellieten die draaien rond de aarde en die de zonne-energie capteren en die doorstralen naar de aarde. Dat is waarschijnlijk eerder voor de 22ste eeuw, niet voor de 21ste eeuw. Ik denk dat de atoomenergie de energie van de toekomst is. Maar in Europa doen we daar zeer conservatief over: het sluiten van de kerncentrales is een kolossale dwaasheid, vooral in België. Dat was een niche voor ons, maar de regering kondigt de sluiting aan vanaf 2025. Wat gebeurt er in Leuven? In de faculteit ingenieurs met specialiteit nucleaire wetenschappen zit geen enkele student, want er is geen toekomst meer. Stel dat men de wetgeving in België terugdraait en de kerncentrales openhoudt, dan hebben we geen specialisten meer en moeten we Pakistani en Indiërs laten komen. Totaal idiote situatie. Het tweede idiote dossier zijn de GGO’s (genetisch gewijzigde organismen). Amerika verovert de hele wereld en wij niet. Hier worden de experimentele velden vernietigt door allerlei «groene jongens». Dat is economisch pure waanzin die ons kolossale kansen doet verspelen. Door vooroordelen die we duur gaan betalen.

Mark Eyskens is Minister van Staat en Professor Emeritus aan de K.U. Leuven.

Deze passage komt uit 'Getuigenissen omtrent 20 jaar Leiderschap', het boek van Dominique Dewitte (Express.be) & Alain Renier (Top Management), dat op 20 oktober verschijnt.