De werkelijkheid overtreft altijd de fictie

Bestaat er een Indische dreiging? Zeker. Maar er is ook een Chinese dreiging, een Tsjechische dreiging, een Slovaakse dreiging, een Bulgaro-Roemeense dreiging. Men kan ook spreken van een Franse dreiging en een Nederlandse dreiging. We zijn vandaag allemaal concurrenten van mekaar geworden. De competitiviteitselaciteit is de laatste jaren enorm toegenomen; we zijn bijzonder kwetsbaar geworden. Wat in China en Indië gebeurt is dus van kolossaal belang voor de ganse planeet.

Onze houding ten opzichte van China, Indië en andere opkomende economieën moet een beleid zijn van openheid en samenwerking. Het behoud van de vrijhandel is primordiaal, vervallen in protectionisme dreigt nefaste gevolgen te hebben. Dat was de grote vergissing van de jaren '30. Want wanneer de vrijhandel wordt behouden, spelen de fundamentele economische wetten. De wet van de opwaartse nivellering van de prijzen en de loonkost. Vandaag is er -gelukkig- reeds een aanzienlijke inflatie in China; de lonen stijgen er ook. In dat verband geef ik graag het voorbeeld van Zuid- Korea. Na de Koreaanse oorlog (1950 - 1953) had dat land een loonpeil van praktisch nul. Arbeid was er zo goed als gratis. Vandaag verdient de Zuid-Koreaanse arbeider, dankzij de opwaartse nivellering van lonen, kosten en prijzen, gemiddeld ongeveer evenveel als een Europese arbeider. Ook in ons land heeft dat mechanisme gespeeld. Na de oorlog was Limburg een goedkope provincie, met de kost van arbeidskrachten 20% beneden het Belgische peil. Gevolg: veel investeringen zijn naar Limburg gegaan. Nu heet dat delokalisering. Die investeringen hebben daar het loonpeil opgetrokken en nu verdient de Limburgse arbeider evenveel als een andere arbeider in België. Dat mechanisme moet blijven bestaan. Het behouden van de vrijhandel en het weren van elke protectionistische tussenkomst is van kapitaal belang om het concurrentieel voordeel te zien verminderen en geleidelijk te komen tot genormaliseerde, competitieve relaties tussen de landen. Na verloop van tijd zullen die landen minder gaan sturen op kostprijsverschillen en meer op verschillen in innovatie. De innovatorische concurrentie, en niet de prijzenconcurentie of de kostenconcurrentie, is de concurrentie van de toekomst,

Is men vandaag vooral  gefocust op China en Indië, dan zullen de volgende jaren een aantal nieuwe landen hun opwachting maken en belangrijke spelers worden. Ik denk daarbij aan Vietnam, Indonesië, indien het zijn politieke stabiliteit kan behouden, verder natuurlijk de landen van Latijns-Amerika. Ook Rusland wordt opnieuw een wereldmacht onder leiding van Vladimir Poetin, die er niet voor terugdeinst om de zaken op een gespierde manier aan te pakken. Rusland manifesteert zich als een te duchten speler met ambities op wereldvlak, zowel economisch als politiek. Het gevolg is voorlopig een reeks fricties met Europa en de VS.

Europa blijft ook de volgende jaren meningsverschillen hebben met de Verenigde Staten; we hebben ze gehad met George Walker Bush, we zullen ze ook hebben met zijn opvolger, weze het een man of een vrouw, een Republikein of een Democraat. Maar in tegenstelling tot Europa, dat onmachtig blijft op vlak van buitenlands beleid, blijven de VS een supermacht. Europa slaagt er zelden in met één stem te spreken en bezit nog steeds geen gemeenschappelijke verdediging. Enkel Groot-Brittannië kan nog als een militaire grootmacht worden beschouwd, maar dit land bevindt zich spijtig genoeg niet in het hart van Europa. Onze relaties met de VS zullen op politiek vlak onder andere daarom altijd enigszins verstoord blijven.

Toch blijft het mijn overtuiging dat we er baat bij hebben om de transatlantische solidariteit opnieuw te versterken. Ik pleit dan ook voor een soortgelijke aanpak als die Europa na de Tweede Wereldoorlog heeft ontwikkeld. Vooral op economisch vlak. Het geniale idee van Jean Monnet om een economische hefboom te gebruiken om een belangrijk politiek doel te bereiken: een structurele vrede binnen Europa. Monnet bracht de economische basissectoren samen in de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (EGKS), later gevolgd door een particuliere organisatie ter bevordering van de Europese integratie.

Ik ben dan ook van mening dat we moeten evolueren naar een vrijhandelszone tussen Europa en de Verenigde Staten. Niet op vlak van kolen en staal, wel op vlak van financiën en diensten. Die zone zouden we TAFTA kunnen noemen, de Trans Atlantic Free Trade Agreement. Economisten weten dat na het ontstaan van een vrijhandelszone er in een volgende fase een douaneunie volgt. Dan ontstaat er een economische unie en tenslotte een monetaire unie. Het eindresultaat zou dus een euro-dollarzone zijn, die bijdraagt tot een financiële stabiliteit in de wereld of althans in een belangrijk gedeelte ervan.

De auteur Mark Eyskens is Minister van Staat en Professor Emeritus aan de K.U. Leuven.