F*ck The Sopranos

Stel je een maffioso voor, depressief en pas ontstapt aan een aanslag op zijn leven, beraamd door zijn bloedeigen moeder, die zijn hart wil uitstorten bij een mooie vrouwelijke psychiater, maar die eigenlijk niks mag zeggen omdat hij gebonden is aan de omertà, de onvoorwaardelijke zwijgplicht van de maffia. We hebben uren naar vlezige kop van Tony Soprano gekeken, zijn gevloek, gedreig en zijn leugens. We hebben zijn ontelbare ‘fucks' en ‘shits' aanhoord en we zijn er nog altijd niet uit of hij een onversneden stuk krapuul is, of er toch een stukje menselijkheid in dat zware lichaam huist.

In The Sopranos gaat het om de wederwaarigheden van ‘waste management consultant' maar  in feite maffiabaas Tony Soprano en zijn twee families, zijn gezin met vrouw Carmela, zoon Anthony Junior en dochter Meadow, en zijn gangsterfamilie met kleurrijke personage als Paulie ‘Walnuts' Gualtieri, Christopher ‘Chrissy' Moltisanti, Big Pussy Bompensiero, Silvio Dante, etc. Hun avonturen spelen zich grotendeels af in Newark, New Jersey.

De reeks liep in de VS van september 1999 tot april 2007, had gemiddeld 12 miljoen kijkers, verzamelde 18 Emmy's, werd in een dertigtal landen verkocht en de inkomsten van de dvd-boxen zijn fabelachtig.

Er is zelfs een management handboek dat de mosterd bij Tony Soprano gehaald heeft: ‘Tony Soprano on management', door  Anthony Schneider. Schneider is van mening dat Tony Soprano een voorbeeld is voor alle Amerikaanse managers die met vervelende klanten en medewerkers af te rekenen hebben.

Alle auteurs prijzen het venuft van auteur David Chase, het acteertalent van James Gandolfini, de kwaliteit van de scenario's, de diepgang van de thematiek, de originaliteit van de dialogen, de gedurfdheid van het taalgebruik, de subtiele brutaliteit van sommige scènes. Het is een mijlpaal in de geschiedenis van televisiedrama en alle volgende series zullen tegen de Sopranos afgewogen worden. Geen afgelikte verhalen meer met eendimensionele personages, geen lachbanden die de intelligentie van de toeschouwers beledigen, geen trutterige happy endings meer.

Als Tony en zijn companen niet aan het liegen, dreigen of ouwehoeren zijn, dan zijn ze aan het vloeken en het schelden. Als je een lexicale statistiekoefening zou doen naar de meest gebruikte woorden in de Sopranos, dan zal ‘fuck' het met vlag en wimpel halen. Neem een willekeurige pagina uit het script en de ‘fucks' vliegen je tegemoet. Het zijn trouwens niet alleen de macho-gangsters die het f-woord met repeteergeweersnelheid laten rollen, ook Uncle Junior en echtgenote Carmela laten zich niet onbetuigd. Wanneer zoon AJ of dochter Meadow het bewuste woord in de mond nemen, krijgen ze echter een klap. Tony heeft immers normen en waarden, en een daarvan is dat kinderen niet vloeken.

‘Fuck' is een van de zeven woorden die je niet op TV mag gebruiken, om de beroemde uitspraak van Carlin te citeren. In zijn recentse boek, ‘The Stuff of thought', wijdt Steven Pinker een lang hoofdstuk aan die zeven woorden: fuck, shit, cunt, piss, asshole, mother-fucker, cock-sucker. Blasfemie, erotiek en religie blijken heel dicht bij elkaar te liggen.

‘Fuck' is een uniek word. Het is het meest veelzijdige woord ter wereld. Sterling Johnson toont dat aan in zijn boek ‘English as a second fucking language', aan de hand van volgende dialoog:

John: ‘Mary, would you like to attend the opera tonight?'

Mary: ‘Fucking-A. Should I wear my black dress?'

John: ‘Why the fuck not?'

Mary: ‘Fucked if I know - Oh, fuck! I just remembered. It got fucked up in the wash.'

John: ‘Well, fuck the opera, let's stay home and fuck'.

Mary: ‘Good fucking idea.'

‘Fuck' is het enige woord ter wereld dat in zowat elke grammaticale categorie kan voorkomen. Het is een werkwoord, dat zowel transitief als intransitief kan gebruikt worden. ‘John fucks Mary' is een zin met onderwerp, werkwoord en lijdend voorwerp. Opmerkelijk is dat onderwerp en lijdend voorwerp hier verwisselbaar zijn.

In ‘John tells Mary to fuck off' is er geen lijdend voorwerp, maar wordt fuck in een werkwoordelijke uitdrukking ‘to fuck off' gebruikt. ‘Fuck the opera' is ook transitief, maar ‘fuck' slaat hier niet meer op het hebben van seksuele gemeenschap met een welbepaalde partner, maar op het opbergen van het idée om naar de opera te gaan.

Het is een substantief, en in die zin verwijst het woord naar het mannelijk lid, en bij metonymische uitbreiding naar de man die het lid draagt. In het Nederlands heb je het substantief lul, maar het werkwoord lullen is iets heel anders. ‘Fuck' kan ook een vrouw zijn: ‘she is a good fuck', wat zoveel betekent als ‘zij is een prima wip'.

Het is een adjectief. In de staande uitdrukking ‘this fucking shit' betekent het zoveel als ‘verdomde' en dient het als omschrijving van ‘shit'. Daarnaast is het ook een bijwoord, als versterking van een adjectief bijvoorbeeld. ‘A fucking good feeling'.

Fuck! Is een uitroep zonder welbepaalde grammaticale waarde die heel veel kan betekenen: ontgoocheling, verrassing, extase, vergissing.

Volgens het Merriam-Websterwoordenboek is het woord fuck etymologisch gerelateerd aan het Nederlandse woord fokken en het Zweedse fokka (copuleren). Het Oxfordwoordenboek is terughoudender met etymologische informatie in dit geval. Het is erg goed mogelijk dat deze woorden afgeleid zijn van het Oudgermaanse "fiecken" (hard slaan). In het Duits refereert men aan geslachtsgemeenschap met het woord "ficken".?"Fucking", een Oostenrijks dorpje, is niet afgeleid van de Engelse term. Dat geldt ook voor Achterhoekse achternaam "Fukking" en al haar varianten. De Engelse dichter Philip Larkin heeft er schitterende poëzie mee gemaakt:

This Be The Verse

They fuck you up, your mum and dad.

They may not mean to, but they do.

They fill you with the faults they had

And add some extra, just for you.

But they were fucked up in their turn

By fools in old-style hats and coats,

Who half the time were soppy-stern

And half at one another's throats.

Man hands on misery to man.

It deepens like a coastal shelf.

Get out as early as you can,

And don't have any kids yourself.

The Sopranos zijn Dickensiaans genoemd, omwille van de uitgebreide, realistische verhaalslijnen, Rabelaisiaans omwille van de lichamelijke en culinaire overdaad, Shakespeariaans omwille van de grote morele dilemma's en de noodlottigheid van de gebeurtenissen, Dostoievskiaans omwille van de verscheurende psychologische en existentiële problematiek, Freudiaans omwille van de vele therapeutische sessies.

Feit is dat geen enkele Amerikaanse TV reeks ooit zulke epitheta toebedeeld gekregen heeft.