Genadeschot

Of het al beter gaat? De vraag komt er haast achteloos uit. De economie is het nieuwe weer: voer voor small talk. "Wil je dat wel weten?", denk ik bij mezelf. Want maar al te vaak word ik als doemdenker afgeschilderd als ik vertel waar we volgens mij staan. Dus hou ik wijselijk mijn mond zolang het niet beter gaat. Mensen horen niet graag dat het glas halfleeg is. Halfvol is een pak gezelliger.

Dat er wat beweegt bij de bedrijven klopt overigens wel. Ze hebben de voorbije maanden zo hard in de kosten gesneden dat er een beetje ademruimte ontstaan is. Maar 'groei' zou ik dat niet durven noemen. De cijfers spreken voor zich. De balans blijft negatief: meer werklozen, faillissementen, zelfstandigen die bij het OCMW moeten aankloppen, minder starters, grotere overheidstekorten - zowel federaal als regionaal. En, oh ja, in plaats van het brugpensioen af te schaffen, komt voortaan elke werknemer vanaf 52 jaar in aanmerking voor de maatregel.

Noem mij gerust een zwartkijker, maar wie niet ziet dat we aan de rand van de afgrond staan is gewoon blind. Voor veel bedrijven volstaat een klein duwtje om definitief de dieperik in te gaan. Sta me dus toe niet te juichen als de regering valt, er nieuwe verkiezingen komen en we vervolgens opnieuw maandenlang in een politieke en economische impasse terechtkomen. Gefeliciteerd, heren en dames politici, uw gebakkelei is voor de paar ondernemers die ons land nog resten een mooi genadeschot. Een daad van barmhartigheid?

Geloof me: veel ondernemers hebben het hoofdstuk België al mentaal afgesloten. Ze maken zich op om hun geluk elders te beproeven. Dat hoor ik steeds vaker. Off the record, uiteraard. Kan je het hen kwalijk nemen? Waarom tijd, moeite en centen investeren in een land waar het ondernemerschap beknot wordt door regelneverij en voortdurende onzekerheid? Erger nog: de overheid ziet de eigen ondernemers niet eens voor vol aan.

Onlangs nam ik deel aan de gunningsprocedure van een groot overheidscontract. Finaal ging een Nederlandse concurrent met het project aan de haal. Veel toelichting over het hoe en waarom moest ik daar niet bij verwachten. Heel wat collega-ondernemers klinkt het ongetwijfeld bekend in de oren. Je dingt samen met een buitenlands bedrijf mee naar een contract bij een Belgische of Vlaamse overheidsinstelling en - tien tegen één - gaat je buitenlandse concurrent met de opdracht lopen. Ik krijg er stilaan grijs haar van.

Maar wat had je gedacht? We gaan zelfs zover dat we Chinese bedrijven met belastingsgeld subsidiëren om zich hier te vestigen en vervolgens gaan ze onze eigen bedrijven concurrentie aandoen. Je kan het zo gek niet bedenken. En maar centen pompen in het stimuleren van ondernemerschap...

Geloof het of niet, maar anderhalf jaar geleden was ik eigenlijk hoopvol gestemd. We zouden de crisis niet alleen overleven maar er ook als samenleving gesterkt uit komen. Ondernemers, werknemers en de overheid: eendracht maakt macht. Daar hoopte ik stiekem op. Niets is evenwel minder waar. Zonder meer een gemiste kans. En ik slaag er niet in om dat van de positieve kant te bekijken. U wel?

[Deze column verscheen eerder in De Tijd]