Hoe Hollywood en militairen hun tanden stukbijten op YouTube

Deze passage komt uit mijn onvoltooide biografie over de Brit Paul Potts, man van 12 stielen en 13 ongelukken, die in juni van dit jaar de talentenwedstrijd 'Britain's got talent' won. Daags na zijn overwinning tekende deze 36-jarige gsm-verkoper uit Bristol een platencontract van € 1,5 miljoen bij het label van Simon Cowell. Met zijn geweldige stem wist hij eerst heel Engeland te veroveren; ondertussen reikt zijn roem al tot in de VS, Australië en China. Bovenstaand filmpje werd ondertussen door een kleine 13 miljoen YouTube-bezoekers bekeken.

Bart Becks vroeg me onlangs wat ik de meest impactvolle veranderingen van het moment vind op vlak van internet en media. Lang moet ik daar niet over nadenken. De trendwatchers van tien jaar geleden voorspelden veel in verband met internet, maar vele mogelijkheden zagen ze gewoon over het hoofd. Geen van hen kon voorspellen dat een Nederlands meisje 'What goes around,..' zou opnemen met een kleine Sony-camera, het op YouTube zou posten en het nummer één maand later samen met Justin Timberlake voor 18.000 mensen zou brengen in het Antwerpse Sportpaleis. Dat meisje is Esmée Denters (38.137 Friends).

Beeld was altijd al sterk in het uitlokken van emoties, maar wat YouTube op 3 minuten presteert, krijgt Hollywood op een jaar niet voor mekaar.

Terwijl ik dit schrijf lijkt de rust te zijn teruggekeerd in de straten van Myanmar, het voormalige Birma, waar al decennialang een meedogenloze militaire junta de plak zwaait. Boeddhistische monniken, die een sleutelrol speelden in de in bloed gesmoorde opstand van 1988 tegen de dictatuur, haalden ook afgelopen weken het wereldnieuws met hun demonstraties. Maar omdat het neerschieten van ongewapende demonstranten in het YouTube-tijdperk geen optie meer is, moest de militaire junta van generaal Than Shwe haar tactiek aanpassen. Het internet werd afgesloten 'omdat een kabel onder water is beschadigd', aldus een functionaris van het Birmese telecombedrijf Myanmar Post. Internetcafés zijn dicht en de helpdesk van de belangrijkste provider beantwoordt geen telefoontjes.

Het nieuws over de opstand is de afgelopen tijd voor een belangrijk deel via internet verspreid. Om dat tegen te gaan blokkeerde de regering al weblogs en andere sites met informatie over en foto's van de protesten. Maar de moeite was tevergeefs: elke dag waren er nieuwe foto’s en reportages van duizenden in het rood geklede monniken die de regen en de strijdkrachten trotseren, en dat terwijl er praktisch geen westerse journalist in Myanmar aanwezig is (zelfs de BBC doet verslag vanuit het buurland Thailand). De informatie, foto’s en filmpjes worden meestal naar organisaties als The Irrawaddy( irrawaddy.org ) gestuurd, een politiek tijdschrift van Myanmarese journalisten die in ballingschap in Thailand wonen. Deze site werd afgelopen maand door 31 miljoen mensen bezocht. Maar ook op de website YouTube staat een clip die is geplaatst door iemand die de naam van juntaleider generaal Than Shwe als gebruikersnaam heeft opgegeven.

In april 1937 slaagde de Spaanse dictator Francisco Franco er ei zo na in om de brutale vernietiging van het Baskische dorp Guernica aan het oog van de wereld te onttrekken. Slechts door de -eerder toevallige- aanwezigheid in het kleine dorpje van 3 Britse en 1 Belgische journalist kwam de waarheid over het eerste terreurbombardement op burgers in Europa alsnog aan het licht. Een situatie die vandaag totaal ondenkbaar is. Want terwijl de straatreporters met hun gsm's het onrecht filmen en de burgerjournalistiek de blogs van informatie voorziet, bijten de laatste dictators en tirannen hun tanden stuk op het wereldwijde web.

Niet enkel pornografie doet het dus goed op populaire platforms die videos delen; sites als YouTube, DailyMotion en hun talloze varianten zetten met gemak ook militaire junta's in hun blootje en de eens hooghartig ongenaakbare muziekindustrie in haar hemd. Velen zeggen dat dit jaar het Jaar van YouTube wordt - het beste bewijs dat internet een medium is dat muren sloopt en naarmate de technologie evolueert steeds meer mensen hun stem bezorgt. Een ander fenomeen dat totaal aan de aandacht van de trendwatchers ontsnapte, staat rechtstreeks in verband met de opkomst van dit massamedium. Sinds eind jaren '90, van Napster over P2P, tot iTunes en... YouTube, worstelt internet met (de vrijheid van) auteursrechten en intellectueel eigendom. Uiterst succesvolle en bewezen zakenmodellen van kranten, magazines, televisiezenders en andere mediaconcerns kreunen onder de druk, veroorzaakt door de totaal nieuwe manier waarop populaire cultuur en nieuws wordt geconsumeerd, verdeeld en zelfs gemaakt.

Al hoor je daar in Myanmar voorlopig nog geen monnik om malen.

De auteur Dominique Dewitte is algemeen directeur van het zakenportaal Express.be en auteur van de boeken 'Getuigenissen omtrent 20 jaar leiderschap' en 'Van motivatie tot prestatie: topmanagers getuigen'.