Niet mis te verstane waarschuwing!

Op 12 mei jl. publiceerde het Planbureau zijn economische vooruitzichten voor de periode 2011-2016. Een interessant document met massa's tabellen en becijferingen over hoe onze economie de komende vijf jaar bij ongewijzigd beleid zal evolueren. Wanneer je deze vooruitzichten op een andere wijze zou ordenen, dan kun je er direct of indirect de sterktes, de zwaktes en de bedreigingen voor ons welvaartsmodel uit afleiden. De opportuniteiten echter hebben we er zelf aan toegevoegd. Ziehier een poging.

STERKTES
- Geografische ligging
- Scholing
- Brussel, hoofdstad van Europa
- Sterke economische clustersZWAKTES
- Hoge kosten
- Rigide loonvorming
- Slecht functionerende arbeidsmarkt
- Te lage publieke investeringen

OPPORTUNITEITEN
- Groot groeipotentieel
- Sterk onbenutte arbeidsreserve
- Enorme efficiëntiewinsten mogelijk in publieke sector

BEDREIGINGEN
- Vergrijzing van de bevolking
- Politieke en sociale instabiliteit
- Ongezonde overheidsfinanciën

Voor dit jaar blijken er op het eerste gezicht niet echt grote (budgettaire) problemen te zijn. Dit neemt niet weg dat het rapport van het Planbureau ernstige mankementen voor de toekomst blootlegt die enkel met structurele oplossingen weg te werken zijn. Het is dan ook bemoedigend te horen dat de onderhandelaars voor een nieuwe regering ook het socio-economisch deficit willen aanpakken. De aanbevelingen van het Planbureau zijn daarbij uiterst duidelijk.

. De werkgelegenheidsgraad moet omhoog waarbij zowel het aanbod van als de vraag naar werknemers aangemoedigd zullen moeten worden. Een onverholen oproep voor een actiever werkloosheidsstelsel en een 2de Generatiepact, samen met een volgehouden politiek van loonkostenbeheersing.
. Een externe prijzenschok (bv. olieprijzen) zorgt in ons land, veel meer dan in het buitenland, voor schade op het vlak van concurrentiekracht en dus jobverlies. Oplopende olieprijzen worden via de automatische indexering onmiddellijk vertaald in stijgende loonkosten, hetgeen leidt tot hogere afzetprijzen, wat op zijn beurt leidt tot een opnieuw oplopende inflatie. Deze zgn. tweede ronde-effecten zijn bij ons driemaal zo sterk als in het buitenland en hebben in het verleden altijd geleid tot drastische ingrepen (1982: devaluatie; 1993: loonblokkering en gezondheidsindex). Als we de indexproblematiek steevast onder de mat blijven schuiven, volgt in de komende vijf jaar onvermijdelijk een derde zware ingreep! Waar blijft de indexstudie?
. Wie er nog maar van droomt om onze budgettaire problemen op te lossen via meer belastingen, moet zeer goed beseffen dat de meeropbrengsten hiervan op korte termijn meer dan tenietgedaan worden door inkomstenverliezen op langere termijn. Inderdaad, de belastingdruk behoort tot de hoogste van de wereld en leidt ertoe dat economische actoren onvermijdelijk wegen gaan zoeken om aan de extra fiscale druk te ontsnappen. Een land waarbij de Staat bijna de helft van de inkomsten van economische actoren afroomt, wordt door zijn residenten minder ernstig genomen. Als bovendien dit belastinggeld inefficiënt aangewend wordt, is het niet te verwonderen dat het vertrouwen in de Staat zich op een historisch dieptepunt bevindt.

Het wordt tijd om de hand aan de ploeg te slaan. De socio-economische prioriteiten mogen niet langer na het institutionele debat komen. Beide zijn belangrijk voor de toekomst van ons land.

De auteur Pieter Timmermans is bestuurder-directeur-generaal van het Verbond van Belgische Ondernemingen (VBO)