Over vrouwelijke CEO's, maffiabazen en koekjes eten

In het vorige stukje hebben we het over mannelijke bazen gehad. Laten we het even over de vrouwen hebben. Een Amerikaanse journalist vroeg ooit aan Denis Thatcher, de man van IJzeren Dame Margaret Thatcher, wie ten huize Thatcher de broek draagt. Denis antwoordde onverstoorbaar: 'Ik natuurlijk. En ik was en ik strijk ze ook.'

Dat is nu het geheim van de vrouw die naar de top doorstoot. Een vent die genoegen neemt met een plaatsje in de schaduw, zijn mannelijkheid tussen haakjes plaatst, en daar zelfs met superieure ironie en zelfspot mee durft uit te pakken. Vrouwen die de top niet bereiken, hebben af te rekenen met het latente anti-feminisme dat in elke rechtgeaarde man zit. Een echte vent wil niet dan zijn vrouw meer dan hem verdient, wil niet dat zij een belangrijkere functie dan hem heeft. Stel je voor: manlief rijdt met een Opel Corsa en vrouwlief met een BMW7. Een horrorbeeld dat aan castratieangst grenst.

Neem Carly Fiorina de voormalige CEO van HP. Blitse, doortastende, goed gesoigneerde en immer koket gecoiffeerde Carly heet eigenlijk Carleton S. Sneed, en ze komt uit een gedegen juristengeslacht. Sneed rijmde wellicht wat te gemakkelijk op greed en daarom nam ze de naam van haar man, Frank Fiorina aan. Brave Frank is de Denis in het huishouden Fiorina. Hij is vroeggepensioneerd, heeft een hond en een boot. Frank gaat graag vissen en wandelen met de hond, en hij gunt de schijnwerpers, en de stress, en de onmenselijke druk maar al te graag aan Carly, die met een Audi 8 door de straten van Mountain View scheurt. Zij heeft 22 miljoen dollar overgehouden aan haar ontslag bij HP en ze werd genoemd als Vice President van de US, naast John McCain.

Wat is het advies voor ambitieuze vrouwen: trouw een doetje van een man, sla een Denis of een Frank aan de haak. Achter elke succesvolle vrouw dient een vergoelijkende en immens contente man te staan, die zijn plaats kent. En achter elke succesvolle man? Daar staat een verwonderde schoonmoeder.

De vraag natuurlijk is wie is de slimste? Dennis of Margaret, Frank of Carly? Dennis is een paar jaar geleden geleden vredevol ontslapen. Hij is 87 jaar geworden, heeft als succesvol zakenman in de schaduw van zijn dominante vrouw een fortuin opgebouwd waar hij tot op hoge leeftijd van heeft kunnen profiteren. Frank heeft aan zijn actieve jaren bij Lucent een flink belegde pensioenboterham overgehouden, en terwijl Carly zich de naad uit het lijf werkt (en dat voor heel wat minder dan de 685 miljoen dollar die haar minder succesvolle collega van Computer Associates, Charles Wang, op zak mocht steken), gaat Frank vissen en golfen met zijn vrienden.

Wie zei dat geld en geluk niet samen gaan?

Ik ben een grote fan van de maffiareeks The Sopranos, over het wel en wee van gangsterbaas Tony Soprano. Tony is een meedogenloze boef, die vloekt, dreigt, slaat, en moordt. In de zes jaargangen heeft hij eigenhandig een tiental mensen vermoord of laten vermoorden. Hij heeft paniekaanvallen, is depressief en hij gaat naar een psychiater. Dat personage, dit compleet immoreel stuk crapuul – met soms een sympathiek trekje – is nu het rolmodel voor Amerikaanse managers. Ene Tony Schneider heeft een behoorlijk succesvol boek geschreven, Tony Soprano on Management: Leadership Lessons Inspired By America's Favorite Mobster, en dat boek leert ons dat Tony de perfecte leider is. Hij is snel, efficient, doelgericht, en vooral, hij is besluitvaardig. Hij leidt en inspireert zijn mannen telkens naar betere resultaten: hij complimenteert en trakteert op een met drank overgoten bordeeelavond als ze goed gepresteerd hebben en hij ramt ze in elkaar als ze niet voldoende respect voor hem tonen. Om zijn onbetwistbaar leiderschap verbaal kracht bij te zetten, gebruikt hij de volgende uitdrukking: 'I am the motherfuckin' fuckin one who calls the shots.' Executie is iets waar veel leiders een broertje aan dood hebben, maar dat is echt een kolfje naar Tony's hand. Desnoods eigenhandig, om een voorbeeld te stellen. Schneider heeft het briljante managementinstinct van Soprano in de volgende vijf maxims samengevat:

It is okay to squeeze

Shit runs downhill

You gotta bust some balls

Be decisive

Innovate now

Het leven kan eenvoudig zijn.

Zijn we dan verwonderd als enquêtes uitwijzen dat bazen in 72% van de gevallen de oorzaak zijn van bovenmatige stress bij werknemers? De Engelse management-consultant Elly Brewer heeft het over The art of headless chicken management en ze heeft er een hilarisch boek over geschreven dat bazen ongenadig aan de kaak stelt als autistische profiteurs en ongeneeslijke intriganten. In de Verenigde Staten spreekt men tegenwoordig veel over het Toxic Boss Syndrom. De giftige baas die zijn mensen het leven onmogelijk maakt door buitenissige eisen te stellen, intimidaties en pesterijen. In augustus 2008 heeft Business Week er een volledig nummer aan gewijd, met talrijke getuigenissen van slachtoffer-employees en zelfhulplijstjes om met zo'n giftige draak om te gaan. Slechte werksfeer, ongelukkige medewerkers en algehele demotivatie zijn economische factoren van formaat geworden. Productiviteitsverlies wordt in sommige gevallen op 20% gerekend. Als het geld begint te kosten, dan moet er iets aan gedaan worden. Business Week meldt de oprichting van de Happiness Police, cellen die medewerkers tevreden moeten houden door ze geregeld naar Disneyworld te sturen.

In zijn boek The No Asshole Rule waarschuwt Robert Sutton ervoor dat iedereen in een kwaadaardige etter kan transformeren door het fenomeen van de emotionele besmetting: je neemt heel snel heel slechte reflexen over. Het is als de lucht die je inademt. Sutton beweert ook dat macht onvermijdelijk perverteert. Hij citeert een onderzoek van de professoren Dachner Kelner en Deborah Gruenfeld waarin gesteld wordt dat de volgende drie dingen gebeuren met mensen die in een machtspositie geplaatst worden:

- ze focussen meer op het bevredigen van hun eigen behoeften

- ze focussen minder op de behoeften van hun ondergeschikten

- ze doen alsof de regels die voor anderen gelden, niet op hun van toepassing zijn

Kelner en Gruenfeld tonen aan dat mensen die macht gekregen hebben – luister goed, ik verzin dit niet - meer koekjes eten, met hun mond open kauwen en meer kruimels op de tafel achterlaten.

De wijze Boris Yeltsin zei: 'je kan een troon bouwen met bajonetten, maar je gaat er niet lang op kunnen zitten'.