Worden wij het Argentinië van de wereld?

Misschien is de tijd aangebroken om de levensstijl van de West-Europeaan te herbekijken in het licht van een nieuw waardenpatroon. Hebben we 2 auto's nodig? 3 gsm's? Misschien moeten we ook de echte waarden van inspanning en inzet durven herbekijken. Durven erkennen dat de input tegenover de output vandaag relatief beperkt is. Weinig werkuren, weinig opofferingen. Mensen op andere plaatsen kennen geen grens aan de inzet die ze bereid zijn te leveren om een beter leven te leiden. We moeten af van de gedachte dat we een verworven recht hebben op de welvaart van de wereld. Onderwijs, infrastructuur, ons financieel systeem,... zijn in feite geen verworven rechten. Het zijn zaken die we telkens opnieuw moeten verdienen.

Ik geef u het voorbeeld van de textielindustrie bij ons. Een aantal Noord-Franse families had daar een bloeiende sector gecreëerd na de tweede wereldoorlog. Maar vanaf het begin van de jaren 60 hebben kleine Vlaamse wevers - die vroeger van thuis uit in dienst werkten van die grote Noord-Franse ondernemingen - beetje bij beetje deze business naar zich toe getrokken en dit omdat onze loonkosten 20% à 30% lager waren dan ginder. Vergeleken met wat er vandaag in de wereld gebeurt zijn dat cijfers van een gans andere orde. Welvaart is broos: Noord-Frankrijk is daarna door een hel gegaan. Zo moeten wij nu oppassen in West-Europa en ervoor zorgen dat we niet in een ‘argentinisering' van onze economie raken, waarin we denken dat we rijk zijn, waarin we weten dat we veel kansen hebben om te slagen, maar er niet meer in slagen om de tering naar de nering te zetten. Waarin er geen discussie meer mag zijn over de uitkeringen, over de hoogte van de uitkeringen en over wie de uitkeringen uitdeelt. Waar alles aanwezig is, maar niets meer werkt. Waar niemand nog durft te zeggen dat het op langere termijn niet meer financierbaar is. Dit toont toch wel de zeer broze kant van ons systeem aan.

We hebben nood aan politici die met open vizier de waarheid aan de mensen durven te zeggen. Dat we enerzijds in een geglobaliseerde wereld leven en anderzijds met z'n allen zeer oud worden en zeer lang leven - gelukkig maar - waardoor de kosten van de gezondheidszorg en pensioenen enkel maar kunnen oplopen en het percentage mensen die die kosten moet betalen relatief klein wordt. Zal iemand opstaan en zeggen dat het zo niet verder kan? Met oplossingen liefst, met hervormingen van ons sociale zekerheidssysteem, zowel naar uitgaven als naar financiering toe. En om dat systeem te redden, zoniet riskeren we op termijn een implosie.

Ook moet er gewerkt worden aan de efficiëntie en de effectiviteit van onze overheden. De werking van ons overheidsapparaat is gewoon te duur en te weinig efficiënt. Het aantal ambtenaren moet kunnen in vraag gesteld worden maar uiteraard ook de middelen die we aan die ambtenaren geven om hun werk te doen. In een gedigitaliseerde wereld kan het toch niet dat een moderne overheid niet beschikt over de nodige IT-middelen om haar rol te vervullen.

Maar deze hervormingen kunnen niet door één politicus alleen gebeuren. Hij wordt onmiddellijk weggestemd. Europa heeft daar een rol te spelen naar analogie met de invoering van de euro of met de invoering van het Stabiliteitspact in ons land, waar Dehaene ons de broeksriem heeft aangespannen om ons deficit spending te herleiden naar een aanvaardbaar niveau. Hij is daarin geslaagd onder de oekaze van Europa en is er niet voor afgestraft. Bij de verkiezingen van 1995 is hij er in geslaagd de macht te behouden. De objectieve eisen die Europa stelde om tot de euro toe te mogen treden zijn toen ingewilligd. Een soortgelijk scenario is nodig voor de aanpassing van onze sociale zekerheid aan de moderne wereld. We doen dat best allemaal samen onder de vlag van Europa. Ik zie geen alternatief. Europa's weerbaarheid zal worden getest. Zijn we effectief in staat om -zoals we dat na de Tweede Wereldoorlog al hebben aangetoond- deze hindernissen te nemen? Europa heeft de sleutel in handen. Als we dat niet kunnen worden wij het Argentinië van de wereld.

Deze passage komt uit 'De onderneming van morgen' (2009), het vierde boek van Dominique Dewitte (Express.be) & Alain Renier (Top Management).