5 redenen waarom overheidsschuld niet belangrijk is

Europa wordt achtervolgd door het schuldenspook, schrijft Robert Skidesky op Project Syndicate, en alle Europese leiders lijken er door verlamd. 'Om die duivel uit te drijven halen ze hun economieën door de besparingsmolen. Maar dat lijkt niet te helpen. De economie vertraagt, de schulden worden alleen maar groter, de kredietstatus van die landen wordt verlaagd. Besparingen zijn de officiële doctrine geworden van de meeste ontwikkelde landen.

Maar die doctrine bevat 5 grote denkfouten:

1. In tegenstelling tot privé-personen moeten landen hun schulden niet terugbetalen. Een overheid met een eigen centrale bank en een eigen munteenheid kan blijven lenen door het geld bij te drukken dat haar wordt geleend. De landen uit de eurozone kunnen dat niet. Toch moeten ook deze landen hun schulden niet terugbetalen. Wanneer schuldeisers te veel druk op hen gaan uitoefenen, kunnen ze gewoon niet betalen (default). Dat is niet goed, maar ook na zo’n default gaat het leven in grote mate gewoon verder.

2. Begrotingstekorten verminderen door te besparen is niet de beste manier om een budget in evenwicht te bereiken. Besparingen doorvoeren in een economie die al in recessie zit lost niets op, integendeel, het vermindert de inkomsten uit belastingen die het land nodig heeft om er bovenop te geraken, waarna het tekort enkel vergroot.

3. De overheidsschuld is geen netto last voor toekomstige generaties. Zelfs indien deze schuld toekomstige belastingen verhoogt, gaat het om een transfer van belastingsplichtigen naar obligatiehouders. Dat mag onaangename gevolgen hebben op vlak van herverdeling, maar door te proberen die schuld onmiddellijk te verminderen wordt pas echt een netto last voor toekomstige generaties gecreëerd: inkomsten verlagen, winsten verminderen, pensioenfondsen verminderen in waarde, investeringsprojecten worden geannuleerd of uitgesteld, huizen, zieknhuizen, scholen.. worden niet gebouwd. Toekomstige generaties krijgen het moeilijker omdat de huidige heeft verzuimd de nodige investeringen te doen.

4. Er is geen enkel verband tussen de omvang van de staatsschuld en de prijs die voor de herfinanciering ervan moet worden betaald. De rente die Japan, de VS, het Verenigd Koninkijk en Duistland vandaag op hun overheidsschuld betalen blijft overal laag, hoewel er grote verschillen zijn in de omvang van hun schulden en hun fiscale politiek.

5. Tenslotte is het niet omdat overheden goedkoop geld kunnen lenen dat de kapitaalkost voor de privé-sector verlaagt. Wanneer bedrijven geld lenen, genieten ze niet van eenzelfde ‘risicovrije’ rente die bijvoorbeeld Amerikaanse obligaties generen. Ook is recent voldoende aangetoond dat het niet is omdat banken goedkoop kunnen lenen, dat dit geld onder dezelfde voorwaarden bij bedrijven en gezinnen terechtkomt. In tegendeel zelfs: de reden waarom rentevoeten in het VK laag zijn is omdat diezelfde rente voor de privé-sector zo hoog is.

Sidelsky zinspeelt in zijn conclusie op het communistisch manifest van Karl Marx: ‘alle leiders van het Oude Europa hebben een heilig verbond gesloten om het spectrum van de schulden uit te roeien. Maar staatsmannen die de schuld willen uitroeien moeten een ander spectrum indachtig zijn: dat van de revolutie’.

Robert Sidelsky is professor Emeritus Politieke economie aan de universiteit van Warwick.