 Het is een uitdaging om vermogen te verwerven en vooral om het te behouden. Ook in het nieuwe jaar wil iedereen zijn geld laten renderen. Vele beleggers blijken echter hun geldzaken nauwelijks of niet te plannen. Dat heeft volgens de auteurs van het boek 'In goede en kwade dagen - Financiële levensvragen' vooral te maken met een aantal klassieke valkuilen waarin velen bij herhaling blijken in terecht te komen. In het boek wordt de lezer voor die gevaren gewaarschuwd.
1. Procrastinatie
Allereerst is er het procrastinatie-gedrag van mensen: het uitstelgedrag. Ze willen niet meteen hun geldzaken regelen. Dat is iets voor later. De fiscus en de dood zijn dan ook uitstekende bondgenoten. Dit uitstelgedrag zie je ook in het gegeven dat de mensen graag nu meteen alle voordelen willen genieten, om dan later de nadelen (bijvoorbeeld een hogere intrest) voorgeschoteld te krijgen. Zo waren de Amerikaanse sub-prime hypotheekleningen - verantwoordelijk voor de wereldwijde financiële crisis - lange tijd bijzonder populair omdat de ontleners bij de start een lage, variabele rente betaalden, die later de hoogte inging. Ook de consumentenkredieten zijn van dit uitstelgedrag een voorbeeld: nu genieten en de kosten voor zich uitschuiven.
2. Verliesaversie
Een tweede factor is de verliesaversie: de psychologische drempel dat niemand wil geconfronteerd worden met verlies. Een verklaring waarom het vaak zo lang duurt voor een belegger slecht presterende effecten verkoopt. Een verlies wordt gezien als een nederlaag. De beleggers van het bravehuisvader-aandeel Fortis dachten dat het niet erger kon en werden verrast door een totale financiële catastrofe…
3. Mentaal boekhouden
Een derde factor is het mentale boekhouden, het feit dat we in onze geest werken met artificiële budgetten. We maken voor onszelf spaar- en uitgavenlijstjes, maar overschatten die. In feite stellen we onze financiële situatie steevast rooskleuriger voor dan dat deze in werkelijkheid is. Een opdeling tussen uitgaven en sparen is vaak verre van voordelig wanneer voor sommige van deze uitgaven leningen moeten worden aangegaan aan hogere rentetarieven dan de opbrengst van spaarrekeningen.
4. Weerstand tegen verandering
Een vierde, en zeer belangrijke factor, is dat mensen geen verandering wensen. Verandering kost geld, routine niet. Mensen houden er niet van om van strategie of houding te veranderen. Eens ze een keuze hebben gemaakt wensen ze daarbij te blijven. De Oude Grieken wisten nochtans dat ‘alles stroomt en niets blijft’, panta rhei. In feite houden we allemaal van een status-quo. Dat geeft het valse psychologische gevoel dat we alles onder controle hebben. We volgen de weg van de minste weerstand en houden ons niet graag bezig met allerhande financieel administratieve beslommeringen.
5. Info-obesitas
Tot slot is er een vijfde valkuil: de info-obesitas, het teveel aan informatie. Teveel informatie zorgt voor verwarring, optimisme en overmoed. Meer financiële info over iets, leidt niet automatisch tot betere beslissingen over geldzaken. Luister alleen naar een duidelijke en eenvoudige boodschap. Bijvoorbeeld: koop nooit een beleggingsproduct dat je niet verstaat. Ook onafhankelijk advies is hier belangrijk.
Deze vijf financiële valkuilen zijn de conclusie van een studie uit 2008 door de London School of Economics waarbij men onderzocht welke (vaak irrationele) factoren het gedrag van de financiële consument beïnvloeden. Mensen denken dat ze een uniek en bijzonder leven leiden, maar in feite staat iedereen vroeg of laat voor dezelfde financiële keuzes: sparen, huwen, een huis kopen, kinderen, verzekeringen afsluiten, geld beleggen, een schenking doen of ontvangen, een erfenis…
Auteurs Ingrid Stevens, effectenmakelaar-zaakvoerder bij beursvennootschap Leo Stevens & Cie, stelde in de praktijk vast dat mensen drempelvrees hebben om hun geldzaken te regelen. Het motiveerde haar om het boek ‘In goede en kwade dagen - Financiële levensvragen’ samen te stellen. "In onze maatschappij gaan steeds meer mensen samenwonen zonder een huwelijkscontract af te sluiten en het aantal nieuw samengestelde gezinnen groeit," merkt ze op. "Wat zijn daar de financiële gevolgen van? Het is belangrijk om geldzaken tijdig te plannen, maar toch is men er niet mee bezig. De vragen die we over vermogensplanning krijgen, komen meestal op het einde van iemands levensfase. Maar dan is het vaak te laat."
Volgens mede-auteur Jo Stremersch, vennoot en onafhankelijk financieel planner bij Stremersch, Van Broekhoven en Partners, biedt dit nieuwe boek een meerwaarde omdat naast een juridisch-technische uitleg en tips die heel bevattelijk zijn, er ook aandacht is voor de economische achtergrond van bepaalde financiële beslissingen. "Is het economisch verantwoord om op een bepaald moment al iets aan je kinderen te schenken? Wat zijn de economische gevolgen van uw financiële beslissingen?" voert hij aan.
Jo Stremersch vindt ook dat het boek waarschuwt voor de financiële struisvogelpolitiek die bijvoorbeeld veel echtgenotes volgen. "Ze geven aan van de geldzaken van hun man niets af te weten en hebben er zelfs geen interesse voor," zegt hij. "Dat deze materie technisch te moeilijk is, mag voortaan geen excuus meer zijn, want het boek maakt alles erg toegankelijk. Dat was ook onze grootste uitdaging: het juiste evenwicht vinden tussen een pak technische gegevens die je wil meegeven en die allemaal correct moeten zijn, en het boek verstaanbaar maken voor de niet-specialist."
Opvallend is dat uit de praktijkvoorbeelden in het boek blijkt dat kinderen uit een eerste huwelijk en vrouwen in echtscheidingszaken vaak financieel het slachtoffer zijn.
‘In goede en kwade dagen - Financiële levensvragen’, Ingrid Stevens, Jo Stremersch, Johan Verstraete, Rik Deblauwe en Anouck Biesmans. Knops Publishing, 198 blz, 39,50 euro.
|
