De manisch-depressieve stoornis die de financiële markten regeert

Financiële markten worden steeds vaker gekenmerkt door een gebrek aan redelijkheid. Aandelen gaan door het dak of door de bodem. Daartussen zit weinig of niets. John Coates, een neurowetenschapper aan de universiteit van Cambridge, die eerder ook als derivatenhandelaar aan de slag was, heeft dat fenomeen onderzocht en komt met een interessante uitleg.

Wanneer traders aan de winnende hand zijn, stijgt hun testosteronniveau, wat zo’n euforie met zich meebrengt dat ze risico’s gaan onderschatten. Wanneer ze gestresseerd raken daarentegen produceert de cortex een overvloed aan cortisol, een hormoon dat ze overdreven angstig maakt en hen risico’s verkeerd doet inschatten.

Coates wilde deze stemmingsstoornissen in kaart brengen omdat hij wilde begrijpen waarom traders zulke onwaarschijnlijk krachtige emoties ervaren dat ze 'als het ware gek worden'.

Hij zegt dat in experimenten op de Londense beursvloer, cortisolniveaus in het speeksel van traders tot 500% konden stijgen in één dag. Cortisol bereidt mensen voor op naderend onheil door het brein belangrijke herinneringen te laten oproepen; een systeem dat van onschatbare waarde is in de natuur.

Maar op de beursvloer kan het handelaren beletten nog rationeel te denken. Chronische stress kan in luttele weken zo veel cortisol produceren dat het brein enkel nog oog heeft voor negatieve herinneringen en het bedreigingen gaat zien waar er geen zijn. Andere stresssymptomen, zoals een gebrek aan slaap, accelereren dat proces.

Coates vergelijkt dit gevoel met dat van de ‘aangeleerde hulpeloosheid’, een verschijnsel waarbij een mens of dier geleerd wordt dat hij geen invloed heeft op gebeurtenissen en zich daarom niet weet te helpen, al zou hij dat wel kunnen.

Traders hebben ook nog iets gemeenschappelijk met roofdieren. Wanneer een rat in een open ruimte komt, wordt ze angstig. Maar eens die angst ogenschijnlijk verdwijnt blijven haar cortisolniveau’s hoog, waaruit blijkt dat het dier gestresseerder is dan het lijkt. Coates herkende die symptomen ook op de beursvloer. Uit vragenlijsten bleek dat handelaren dachten dat ze rustig waren, terwijl hun cortisolniveau net hoog was.

Een manier om financiëel onheil tegen te gaan is door meer vrouwen op de beursvloer te zetten. Vrouwen hebben tot 10% meer testosteron dan mannen, waardoor ze van nature uit al minder makkelijk ten prooi vallen aan deze irrationele uitbundigheid. In competitieverband produceren vrouwen ook minder cortisol, dus de kans dat chaos op de financiële markten hun beslissingen beïnvloedt is sowieso kleiner.