De strijd tegen werkloosheid: overheid moet betalen om werk aantrekkelijk te maken

Er zijn twee manieren om werklozen opnieuw aan het werk te krijgen: de werkloosheidsuitkeringen oninteressant (laag) maken of de vooruitzichten op werk juist interessant en haalbaar maken. De geschiedenis leert dat een combinatie van beiden best werkt, schrijft The Economist.

De VS zette in de Welfare Act van 1996 een limiet van vijf jaar op uitkeringen, wat betekende dat een kostwinnaar tijdens zijn leven maximaal en in totaal vijf jaar op een uitkering kon rekenen.   Dat werkte, want mensen gingen massaal opnieuw aan de slag. Maar dat was toen; vandaag worden de VS geconfronteerd met massa's arme mensen die wel werken, maar gewoon te weinig verdienen om zich een acceptabele levensstandaard te veroorloven. Ook mensen die meer dan 99 weken zonder job zitten kunnen voortaan niet langer aanspraak maken op een uitkering. Hen rest enkel het vangnet van de voedselbonnen.

Riante werkloosheidsuitkeringen -zoals die in in sommige Europese landen bestaan- werken enkel wanneer ze aan strenge voorwaarden worden verbonden. Zo worden Denen die zonder werk vallen begeleid tot ze opnieuw aan de slag zijn. Denemarken zorgt voor opleidingen, belangrijke subsidies voor werkgevers en gegarandeerde jobs. Maar wie weigert een job te aanvaarden verliest al snel zijn uitkering.

Het plan dat vorige week in het VK werd gepresenteerd en inhoudt dat werklozen verplicht vrijwilligerswerk moeten verrichten helpt weinigen terug aan een job, aldus The Economist.  Ten eerste omdat werkgevers niet op zoek zijn naar mensen die de straten vegen en de tijd die aan straatvegen wordt gespendeerd niet aan het zoeken naar een job kan worden besteed. Stages voor deze mensen organiseren is efficiënter, maar deze stages organiseren en de gepaste mensen er voor vinden is tijdrovend en duur.

Australië en een aantal Amerikaanse staten hebben het zoeken naar jobs voor werklozen uitbesteed aan privé-bedrijven. Beide landen betalen niet op basis van het aantal gevonden jobs, wel op basis van hoe lang de werklozen aan het werk blijven en op basis van de moeilijkheidsgraad om bepaalde werklozen opnieuw aan de slag te krijgen. Dit soort programma's bewijzen hun nut op de lange termijn, maar vereisen ook vaak voorafbetalingen op de korte termijn; een investering die veel overheden afschrikt.

Nog een manier om mensen te motiveren om opnieuw aan het werk te gaan is het toekennen van belastingsverminderingen eens ze opnieuw beginnen geld te verdienen of (een deel van) hun werkloosheidsuitkering nog een tijd door te betalen eens ze werk hebben gevonden.

Conclusie: regeringen die focussen op werk en bereid zijn om voor een grondige hervorming van hun arbeidsmarkt te betalen maken het meeste kans op succes. (FZ)