De val van de euro: 3 waanideeën die Europese politici ons graag voorhouden

De Duitse bondskanselier Angela Merkel moet ophouden twijfel te zaaien over het Europese reddingsplan voor noodlijdende eurolanden. Dat zeiden aftredend premier Yves Leterme (CD&V) en diens voorganger Guy Verhofstadt (OpenVLD) vorige week in Vlaamse media. Beiden maakten zich druk over de uitspraken van Merkel, die had gezegd dat Europa met het noodplan van 750 miljard euro ‘enkel tijd had gekocht'. Toch hebben de Europese leiders nog steeds niet begrepen wat moet worden gedaan om de eenheidsmunt te redden, schrijft The Economist. Integendeel, ze blijven drie waanideeën propageren. De kans dat de tijd die werd gekocht uiteindelijk ook nog eens verkwist zal worden, is dus volgens het gerenommeerde tijdschrift niet denkbeeldig:

Waanidee 1: het schiet-op-de-de boodschapper-syndroom

Te veel politici leggen de schuld voor de huidige crisis bij de speculanten, de hefboomfondsen, de kredietbeoordelingsagentschappen en beschuldigen die ervan een ongewettigde aanval op de euro te hebben georkestreerd. De Duitse beurstoezichthouder Bafin heeft daarom zelfs een unilateraal verbod afgevaardigd op speculatieve transacties in Europese staatsleningen en in aandelen van tien grote Duitse financiële instellingen. Een nutteloze maatregel, want deze transacties speelden slechts een kleine rol in de Griekse crisis en het verbod geldt enkel voor Duitsland, terwijl het gros van de short-selling transacties in Londen plaatsvindt. Als de maatregel al tot iets zal leiden dan is het dat het steeds moeilijker zal worden om overheidobligaties aan de man te brengen.

Niemand kan ontekenen dat de financiële markten strenger gereguleerd moeten worden. Maar de problemen van de eurozone enkel aan die ‘stoute speculanten' toeschrijven is gevaarlijk misleidend. Investeerders lijken nu pas goed wakker te zijn geschoten en hebben geholpen om de extreme fiscale kwetsbaarheid van enkele landen uit de eurozone bloot te leggen. Gevolg: het zijn diezelfde investeerders die er nu voor zorgen dat overheden massaal besparingen aankondigen.

Waanidee 2: excessief vertrouwen in een schokeffect

750 miljard euro - het bedrag dat de EU-landen twee weken geleden aankondigden ter beschikking te zullen stellen van de landen die door speculanten worden opgejaagd- is ontegensprekelijk een enorm bedrag. Maar wat betreft Griekenland is dit schokeffect misplaatst. Zelfs indien het land alles doet wat het belooft te zullen doen (en die kans is klein), dan nog blijft Griekenland met een staatsschuld van 150% opgezadeld, gecombineerd met in het beste geval magere groeiperspectieven. Het Griekse probleem is er een van onvermogen om te betalen, eerder dan van een gebrek aan liquiditeiten - en insolventie kan nooit worden rechtgezet door nog meer schulden te maken. De landen van de eurozone doen er dus goed aan de Griekse schuld te herstructureren, waarbij een deel van het verlies moet worden gedragen door de banken die Grieks schuldpapier in hun bezit hebben.

Waanidee 3: verregaande, structurele hervormingen zijn niet nodig

Het derde en meest storende waanidee is er een dat ons wil doen geloven dat verregaande, structurele hervormingen niet nodig zijn; alles komt in orde wanneer Griekenland en nog een aantal landen hun begrotingstekorten verminderen. Een aantal van deze notoire fiscale zondaars belooft Angela Merkel nu dat ze zullen doen wat nodig is. Dat is zowel masochistisch als laf. Want snijden in de begrotingen van economieën die totnogtoe slechts een licht herstel hebben bewerkstelligd zal veel onnodige pijn veroorzaken. Maar een obsessie met fiscale discipline is ook een excuus dat vele politici toelaat de aandacht af te leiden van Europa's echte problemen: de chronische fiscale tekorten en het gebrek aan concurrentievermogen van de zuiderse landen.

Griekenland, Spanje en Italië hebben grote inspanningen geleverd om tot de eurozone te worden toegelaten. Maar eens het zover was, gingen ze op hun lauweren rusten en verzuimden ze de nodige hervormingen door te voeren om het concurrentievermogen op te krikken, de arbeidskosten onder controle te houden en de productiviteit te verhogen. Omdat deze landen hun munt niet langer kunnen devalueren dringen deze maatregelen zich nu onverwijld op.

Maar de meeste regeringen van de eurozone willen dat liever niet inzien; ze veinzen liever onwetendheid door de schuld te leggen bij een paar hefboomfondsmanagers uit Londen.