Demografie en werkloosheid: Spanje's fatale cocktail?

Een van de redenen voor Spanje's huidige problemen is de generatie van 25- tot 35 jarigen, die gewend is om thuis bij vader en moeder te leven, meestal halftijds werkend met een aanvullende uitkering, ook al zijn ze in bezit van een hoger diploma. Mensen die enkel de middelbare school hebben beëindigd, maken op de Spaanse arbeidsmarkt geen enkele kans meer vanwege het overaanbod aan kandidaten.

Deze jongeren worden de mileuristas genoemd, een term die verwijst naar jongeren die vaak een masters behaalden en verschillende talen spreken, maar op de arbeidsmarkt niet meer waard blijken te zijn dan 1.000 euro per maand. 53% van de Spaanse jongeren tussen 18 en 35 leeft gewoon thuis, met alle sociale gevolgen van dien.

Velen vragen zich dan ook af wat de waarde van een universitair diploma is, wanneer je na je studie achter de kassa van een supermarkt belandt. De Spaanse werkloosheidscijfers liegen er niet om: 17% van de beroepsbevolking zit zonder werk, een op drie die jonger zijn dan 25 is werkloos. ‘Een ganse generatie Spanjaarden ziet zijn dromen verbrijzeld,' zegt Daniel Lostoa van de Spaanse Jeugdorganisatie. Net als in Ierland, dat decennialang de Europese groeicijfers aanvoerde, zijn het ook in Spanje de jongeren die het gelag betalen. Velen onder hen werkten tijdens de jaren van voorspoed al met tijdelijke contracten -een truuk om de weinig soepele arbeidswetten te omzeilen-, die nu als eerste worden ontbonden.

Werkgevers nemen nog amper iemand in vast dienstverband aan. De reden is evident, want Spaanse werknemers zijn duur: met minimum 4 weken betaald verlof, hoge minimumlonen, riante ontslagvergoedingen en patronale bijdrages die de 50% van het nettoloon benaderen denken ze wel twee keer na. Het alternatief is automatisering. McDonalds verving recent een aantal mensen door machines, die bestellingen kunnen opnemen, waarbij het einddoel is om enkel nog personeel in de keuken te hebben en iemand die het eten aan de kassa serveert.

En Spanje heeft nog een probleem. Indien de huidige demografische trends zich doorzetten zal Spanje binnen korte termijn een werknemer/gepensioneerde ratio hebben van 1 op 1. Amper 40 jaar geleden was die ratio nog 10 op 1. Ondertussen is de geboorteratio in Spanje gedaald tot 1,2 per vrouw; een van de laagste ratio's ter wereld. Verwacht wordt dat die ratio nog lager zal gaan. Zelfs Japan heeft een betere bevolkingssamenstelling.