Een huis van 300 dollar?

'De sloppenwijken van Manchester zijn de hel op aarde', schreef Friedrich Engels in "The Condition of the Working Class in England" in 1844. Die hel bevindt zich vandaag niet langer in Manchester, maar in de favelas van Rio en andere Afrikaanse slopenwijken. 827 miljoen mensen wereldwijd leven vandaag in mensonwaardige omstandigheden. Dat zijn er even veel als er in Engels tijd mensen op aarde waren. Hun aantal zou volgens recent onderzoek tegen 2030 zelfs verdubbelen.

De gemiddelde waarde van het huis van iemand die uit de armoede is ontsnapt is 370 dollar. Dat berekende Muhammad Yunus, Nobelprijswinnaar en stichter van de Grameen Bank. Vijay Govindarajan van de Dartmouth College's Tuck School of Business vroeg zich vorig jaar in de Harvard Business Review-blog af of het mogelijk zou zijn alle mogelijke kennis op de planeet aanwezig te bundelen op een website om zo tot een modelhuis te komen dat maximaal 300 dollar zou kosten. Zo'n huis moet wel een ecosysteem vormen dat in licht, ventilatie en sanitair voorziet.

Govindarajan geeft toe dat de som van 300 dollar ook een manier was om de aandacht te trekken. Maar hij slaagde in zijn opzet want 900 denkers boden hun kennis aan via de speciaal daarvoor opgezette website 300house.com.

Om te slagen in hun opzet - en net als Ratan Tata dat deed met de Tata Nano- moeten deze denkers 3 grote obstakels overwinnen:

1. Grote bedrijven overtuigen dat geld verdiend kan worden aan deze huizen, omdat enkel door schaalgrootte de prijs van 300 dollar binnen bereik komt.
2. Voldoende togang tot microleningen. 300 dollar blijft een megabedrag voor mensen die met 1 dollar per dag moeten rondkomen.
3. Een oplossing vinden voor het eigendomsrecht. De meeste bewoners van sloppenwijken hebben geen recht op het land waar ze vandaag op verblijven. Iemand 300 dollar laten neertellen voor de bouw van een huis op een stuk land dat niet het zijne is, blijft zinloos.

En die problemen oplossen vereist een solide samenwerking tussen mensen die niet altijd overeen komen: bedrijven, ngo's, ontwerpers en overheden.

Toch zijn eer precedenten zoals de Levittowns (foto) die kort na de oorlog massaal in de VS werden gebouwd voor soldaten die terugkeerden van het front. Massaproductie van componenten en grote groepen gespecialiseerde bouwvakkers die enkel dit soort constructies optrokken zorgden toen voor zeer voordelig geprijsde huizen.

Bill Gross van Idealab becijferde dat de markt voor deze goedkope huizen globaal zo'n 424 miljard dollar waard is. Maar er is meer: de angst voor wat Friedrich Engels-fan Mike Davis 'een planeet van sloppenwijken' noemt.