'Europa moet nu de hulp van de G-20 inroepen'

Na maanden de problemen te hebben weggemoffeld (‘Dit is een Grieks probleem') begint de politieke elite in Europa eindelijk te begrijpen dat iets fundamenteel verkeerd zit in de eurozone. Maar de omvang van de moeilijkheden wordt nog altijd onderschat. Zelfs de meest negatieve observators blijven denken dat Portugal en Spanje makkelijk onder de problemen uit kunnen komen, schrijft Simon Johnson, die van maart 2007 tot augustus 2008 hoofdeconoom van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) was, op zijn weblog The Baseline Scenario. Deze Britse Amerikaan is ook co-auteur van de boeken 13 Bankers: The Wall Street Takeover  en The Next Financial Meltdown.

De roep om een herschikking van de Griekse schulden - een uitgangspunt dat door een steeds breder wordende groep Noord-Europese intellectuelen wordt verdedigd- is goed. Probleem blijft dat de respectieve centrale banken en Ministeries van Financiën totaal onvoorbereid zijn om de gevolgen van zo'n herschikking te controleren. En die gevolgen zijn imminent en verwoestend voor de zwakkere landen van de eurozone.

Zo'n schuldherschikking zal onmiddellijk als een signaal worden beschouwd dat ook andere landen (Portugal, Spanje, Italië, misschien zelfs Ierland) in dezelfde situatie zullen terechtkomen. Eigenlijk is dat exact wat op dit moment al gebeurt.

Het is acceptabel, zelfs gepast om de schuld voor de crisis bij de grote Europese banken neer te leggen, die het onverantwoordelijk gedrag van de eurozone-overheden hebben gefinancierd, zelfs aangemoedigd. Maar denk niet dat je deze banken met de verliezen kan opzadelen en de gevolgen kan ontlopen. Deze mensen zijn machtig en wel om één specifieke reden: ze hebben het mes al op onze keel staan . Denk maar even aan wat de voormalige minister van Financiën van de Verenigde Staten van Amerika, Hank Paulson, bij het uitbreken van de bankencrisis in september 2008 zei: Als de keuze een chaotische globale instorting is of een naar smakende financiële redding, wat ga je dan kiezen?

Europa zal deze week gewoontegetrouw niets doen, noch in de nabije toekomst. Ze hebben geen plan, ze kennen dit soort problematiek gewoon niet. Hun beslissingsstructuren zijn daarenboven dermate omslachtig dat ze er niet in slagen kort op de bal te spelen. De incompetentie op het hoogste Europese niveau is diepgaand en compleet: laat niemand u iets anders wijsmaken.

Het is tijd voor een nieuwe aanpak en wel op G20-niveau. Een schuldherschikking kan hiervan een onderdeel zijn, maar het moet op een systematische manier gebeuren (en zelfs dan zal er nog een deel chaos zijn). Maar deze optie zal pas worden ondersteund eens Europa nog verder in de moeilijkheden raakt. Toch moet ze nu al worden uitgetekend.

Europa zal geen constructieve vinger uitsteken. De opkomende economieën hebben te veel werk met hun eigen problemen (en het opstapelen van nog meer massale reserves). Het Witte Huis lijkt vastberaden om zich door deze crisis heen te slapen. Verwacht dus niets.