Jeugdwerkloosheid: onze kinderen zijn allesbehalve o.k.

In de film l'Auberge Espagnole krijgt een Franse jongeman -na een zinderend verblijf van een jaar in Barcelona-  een eerste job aangeboden op een ministerie ergens in de zakenwijk La Défense in Parijs. Op zijn eerste werkdag leggen zijn collega's hem uit wat van hem wordt verwacht wil hij een smetteloos traject tot zijn pensioen afleggen. De jongeman zet het op een lopen. De scène weerspiegelt het gevoel van wanhoop en machteloosheid dat leeft bij een ganse generatie Europese jongeren.

In december 2009 telde België 22,6% werklozen in de leeftijdscategorie onder de 25 jaar. Spanje spant de weinig begeerlijke kroon met 44,5%. Maar ook in Frankrijk (25,2%); Italië (26,2%), het VK (19%); Zweden (26,9%) en Finland -een land dat geroemd wordt vanwege zijn uiterst performant onderwijs- (23,5%) neemt de werkloosheid onder jongeren structurele en dramatische proporties aan.

De VS lachten vroeger graag met dit ‘Europese' probleem. ‘Europa is een soort sociale markteconomie; een Utopia waarin jobs bestaan om te worden beschermd en de privé-sector opdraait voor de uitkeringsprogramma's van de staat. Tot dat Utopia ontdekte dat de marginale kost van een bijkomende job zo hoog was geworden dat de privé-sector geen jobs meer creëerde en de jeugdwerkloosheid toenam. En bleef toenemen,' schreef de Wall Street Journal eerder deze week.  

Maar ook in de VS ligt de jeugdwerkloosheid nu om en bij de 20%. ‘Jong, slim, gretig en... ongewenst', schreef het Amerikaanse zakenmagazine Business Week daarover eind vorig jaar en het sprak zelfs over een ‘verloren generatie'. Het magazine verwees naar de situatie in Japan, waar eenzelfde tafereel zich begin de negentiger jaren afspeelde en de jongeren van toen, die nu rond de dertig zijn, volgens cijfers van het Japan Productivity Center for Socio-Economic Development, in Japan het slachtoffer van niet minder dan 6 op elke 10 depressies zijn.

Politci spartelen ondertussen in het rond. De manipulatie van statistieken; de zogenaamde groene jobs (elke in de groene economie gecreëerde job kostte de Duitse belastingbetalers vorig jaar in totaal tot 175.000 euro aan subsidies, blijkt uit een studie van het RWI Essen), de invoering van de vrijwillige legerdienst... het gamma schijnmaatregelen lijkt eindeloos, maar zet geen zoden aan de dijk. Jeugdwerkloosheid lijkt een blijvend onderdeel van ons economisch landschap te zijn geworden. Iets dat nooit meer weggaat. De nood aan sociale cohesie wordt door Europese politici vooral als excuus aangewend om helemaal niets te doen, schreef The Economist een tijd geleden. 'Wie al van het systeem geniet -mensen met een vastbenoemd jobstatuut, binnen vakbonden of andere bevoordeelde beroepen- wordt verder beschermd. Maar de kost om deze ‘insiders' te beschermen wordt uiteindelijk grotendeels gedragen door zij die niet binnen dat gepriviligieerde systeem opereren: de outsiders of werklozen, mensen -steeds meer- met een tijdelijk contract, vooral jongeren en immigranten.'

Het gebrek aan degelijk betaalde jobs voor jongeren blijkt dus een gigantisch probleem. Vele jongeren vragen zich dan ook terecht af wat de waarde van een universitair diploma is, wanneer je na je studie achter de kassa van een supermarkt belandt. Vele van deze kwetsbare jongeren zien zich verplicht tot op latere leeftijd thuis te blijven wonen. Steeds minder jobs en minder inkomsten maken het onmogelijk om een hypotheeklening bij een bank te bekomen, laat staan een huis te kopen. Een ganse generatie jongeren die aanspraak dacht te mogen maken op vooruitgang en een beter leven, wordt nu geconfronteerd met de gedachte dat hun ouders het beter zullen hebben gedaan dan zijzelf.