Leven in een wereld zonder (of met bijna onbetaalbare) olie

Enkel de vermelding van de term ‘piekolie' is genoeg om verscheidene energiespecialisten te doen steigeren. Die term wordt gebruikt om aan te geven wanneer het einde van goedkope olie zal worden bereikt. Piekolie is al in verschillende landen een realiteit. In de VS bijvoorbeeld bereikte de olieproductie haar piek eind jaren zeventig van vorige eeuw. Ook in 33 van de 48 andere olieproducerende landen is piekolie een feit. Jeroen Van der Veer, de CEO van Shell zei vorig jaar dat na 2015 het aanbod aan gemakkelijk ontginbare olie niet langer aan de vraag zal kunnen voldoen. De ASPO (Association for the Study of Peak Oil and Gas) is nog pessimistischer. Die verwacht piekolie in 2012, terwijl het IEA (International Energy Agency) het maximale plateau voor goedkope olie ergens in 2020 verwacht. Dissonanten in deze discussie zijn Saoedi-Arabië's Aramco en het Amerikaanse Exxon Mobil. Zij zeggen dat de wereldreserves nog zo'n 2 biljoen vaten omvatten (waarbij 1 biljoen staat voor 1 miljoen maal 1 miljoen).

Jeff Rubin, een voormalig Chief Economist bij de investeringsbank CIBC World Markets, is overtuigd van de piekolietheorie. Maar in zijn boek ‘Why Our World is About to Get a Whole Lot Smaller' beschrijft Rubin de gevolgen van energieschaarste eerder dan de dicussie over piekolie opnieuw aan te wakkeren. Het belangrijkste in de discussie over piekolie is dus niet of dat punt zal bereikt worden in 2015 of 2020; het belangrijkste is dat het ontginnen van nieuwe olie in de toekomst enkel moeilijker en duurder wordt. De nog ontginbare olievelden worden kleiner, hebben nood aan meer technologische middelen of een combinatie van beiden. Voorbeeld daarvan zijn de Canadese teerzandvelden, die uiterst arbeids- en technologie-intensief zijn en maar een fractie van de traditionele olievelden opleveren. Omdat de vraag naar olie in de nieuwe economieën en vooral China en Indië dermate groot wordt, zijn nieuwe recordprijzen onafwendbaar.

‘Maar hoe zal een wereld met een pak minder (en tegelijkertijd veel duurdere) olie er uitzien?', vraagt Rubin zich af. En hij schetst een interessant toekomstbeeld: Afstanden kosten geld en hoe hoger de olieprijs (Rubin schat de volgende piek op 200 dollar per vat, daarna op 250 dollar), hoe meer afstand een belemmering zal worden. Steden zullen compacter worden opdat mensen zich minder verplaatsen moeten; consumenten zullen meer goederen kopen die lokaal worden vervaardigd. Globalisering, ‘een modieus woord om uit te leggen dat een fabriek zich vestigt waar de arbeid goedkoopst is', verandert in deglobalisering. Landen die afhankelijk zijn van lange-afstandsexport zien hun welvaart bedreigd. Westerse bedrijven, die vandaag strijd leveren met goedkope Chinese importartikelen, verwelkomen het fenomeen. Maar de wereldgroei vertraagt omdat het concurrentiële voordeel- het begrip waarbij landen zich concentreren op wat ze best kunnen- afstompt. Toch is er ook compensatie: de ommekeer in energieverbruik zorgt voor minder CO2-uitstoot. Compacte steden, gedomineerd door mensen en niet langer door auto's, worden betere plaatsen om te leven. En omdat mensen verplicht worden lokaal hun oplossingen te zoeken, in hun regio of buurt, worden traditionele gemeenschapsbanden opnieuw sterker.