Op weg naar twee verloren decennia? De 'Japanificatie' van het Westen

Zoals vele mensen uit de Japanse middenklasse genoot Masato Y. twintig jaar geleden een rijke levensstandaard, die hen door de rest van de wereld werd benijd. Masato, baas van een kleine kmo, kocht een appartement voor een half miljoen dollar, bracht zijn vakanties door op Hawaii en reed altijd met de nieuwste Mercedes. Maar samen met de achteruitgang van de Japanse economie ging ook zijn levensstandaard stilaan maar zeker naar beneden. De Mercedes werd ingeruild voor een goedkoper Japans merk en vorig jaar verkocht hij zijn appartement voor een derde van wat hij 17 jaar geleden er voor had betaald -voor minder zelfs dan de hypotheek die hij nog verschuldigd is.

The New York Times schildert een grimmig beeld van wat twee decennia van deflatie en goedkoop geld bij de Japanse middenklasse heeft aangericht. 'Weinige naties hebben in de recente geschiedenis hun economische omstandigheden zo zien veranderen als Japan. In de tachtiger jaren werd Japan het eerste Aziatische land dat de westerse dominantie in gevaar leek te kunnen brengen,' schrijft de krant. Maar eens de aandelen- en vastgoedbubbels doorprikt werden konden goedkoop geld, noch enorme begrotingstekorten het land weer op de rails krijgen.

Vele economen voorspellen ook voor ons een soortgelijk scenario en spreken van de 'Japanificatie van het Westen'. Want ook de Japanse leiders probeerden de problemen van hun land eerst te minimaliseren alvorens zwaar te investeren in jobcreërende openbare werken, die enkel het nemen van pijnlijke, maar onvermijdelijke structurele economische maatregelen vertraagden.

Ook in het westen dreigt deflatie, nu consumenten de vinger op de knip houden, bedrijven hun investeringen uitstellen en banken op hun cash blijven zitten. Het wordt een vicieuze cirkel, waarbij prijzen dalen en jobs verdwijnen, consumenten nog minder gaan uitgeven en investeringen steeds opnieuw worden uitgesteld. Volgens Richard Koo, chief economist bij Nomura Securities, die recent een boek schreef over twee verloren economische decennia in Japan, zitten de VS, het VK, Spanje en Ierland vandaag al in dezelfde sukkelstraat als de Japanners tien jaar geleden.

Miljoenen inidviduen en bedrijven zien hun eigendommen minder waard worden dan de hypotheek die ze nog verschuldigd zijn en gebruiken hun cash om hun schulden terug te betalen, eerder dan om te consumeren.

De 24-jarige Yukari Higaki vertelt hoe het enige economische landschap dat zij kent er een van dalende prijzen en dalende lonen is. Ze koopt kledij bij grote discounters, neemt boterhammen mee van thuis die ze op het werk opeet en ze gaat nooit op vakantie. Hoewel zij en haar generatie nog comfortabel leven, zijn ze altijd op hun hoede en steeds voorbereid op het ergste, zegt ze.

Hisakazu Matsuda, voorzitter van het Japan Consumer Marketing Research, noemt deze generatie Japanse twintigers dan ook 'consumptie-haters'. Eens die generatie de zestig bereikt zullen ze het land 420 miljard dollar aan niet-consumptie hebben gekost. 'Er is geen tweede generatie zoals deze, die denkt dat geld uitgeven eenvoudigweg dom is.'