Stijgende olieprijs gijzelt het economisch herstel: welke landen worden de grootste slachtoffers?

Wie komt er echt in de problemen wanneer een vat olie straks aan 200 dollar noteert? De VS? Europa? China? Op een grafiek die door het weekblad The Economist wordt gepubliceerd is te zien hoe de Verenigde Staten, met een economie die driemaal zo groot is als de Chinese, slechts tweemaal de hoeveelheid olie verbruiken die China nodig heeft.

Toch is de olie-intensiteit -de hoeveelheid olie die een land nodig heeft om 1.000 dollar aan bruto binnenlands product te genereren- ook in de opkomende economieën de voorbije jaren gedaald, als gevolg van efficiëntere productiemethodes en een toenemend aandeel in dat bbp van de minder energie-intensieve dienstensector. Ook de opkomende economieën zijn dus minder kwetsbaar voor een eventuele olieschok dan dat vroeger het geval was.

In de rijke landen lijken de VS het grootste slachtoffer te worden. Ten eerste omdat de economie er relatief energie-intensief is en daarnaast ook omdat het lage taxatiesysteem op brandstoffen slechts een kleine buffer genereert tussen de ruwe olie en de pomp. Toch hebben de Amerikanen al een lange weg afgelegd. De economie van de VS verdubbelde tussen 1980 en 2009 in omvang, terwijl het olieverbruik slechts lichtjes steeg van 17,4 naar 17,8 miljoen vaten per dag.

In Europa ligt de zaak wat anders. De economie is er minder olie-intensief, terwijl btw en accijnzen zo'n 60% van de prijs aan de pomp uitmaken (voor diesel is dat volgens cijfers van de ECB 52%). In 2009 verbruikte de Europese economie trouwens minder olie dan in 1980, hoewel de economie ondertussen wel groeide.

Volgens de Amerikaanse zakenbank Goldman Sachs veroorzaakt een stijging van de olieprijs met 10% na één jaar een daling van het bbp met 0,2% en na twee jaar met 0,4%.

De opkomende economieën zouden harder getroffen kunnen worden door een eventuele energiecrisis. In Azië is het iets moeilijker om een eenduidige conclusie te trekken. Verschillende Aziatische landen exporteren olie, terwijl anderen het olieverbruik voor de consument subsidiëren. Volgens het IMF waren die subsidies in de opkomende en ontwikkelingseconomieën in 2010 goed voor zo'n 250 miljard dollar.

Omdat de Aziatische landen nog altijd iets olie-intensiever zijn rekent Citigroup dat een stijging van 10% van de olieprijs een daling van 0,5% van het Indische bbp zou veroorzaken.