Waarom de opsplitsing van de eurozone de moeder van alle financiële crises zou ontketenen

Barry Eichengreen, de auteur van het essay "The Breakup of the Euro Area", legt op de economische vaksite Voxeu.org uit waarom landen die de eurozone betraden toen een onherroepelijke beslissing namen. Het stuk werd origineel gepubliceerd in november 2007, maar is vandaag actueler dan ooit tevoren. Hoezeer sommigen ook zouden wensen dat een land de euro loslaat, de kosten van zo'n vertrek zijn gewoon te hoog, aldus Eichengreen. Gewoon een exit uit de eurozone voorbereiden zou al genoeg zijn om ‘de moeder van alle financiële crises' te ontketenen.

Eichengreen onderscheid vier verschillende soorten kosten:

De economische kosten:

‘Van een land dat de eurozone verlaat vanwege concurrentiële problemen wordt verwacht dat het zijn geherinstalleerde nationale munt gaat devalueren. De inflatie die zo'n beslissing op de loonkosten zou teweegbrengen zou alle voordelen van zo'n devaluatie op slag neutraliseren. Daarbovenop zou het land in kwestie een hogere rente moeten gaan betalen op de openstaande staatsschuld. Dat gebeurde toen de Italianen in de tachtiger jaren hun munt devalueerden, waarna samen met een lagere kredietwaardigheid de rente fors hoger werd geduwd, met alle gevolgen van dien voor de economische groei.'

De politieke kosten:

'Een land dat zijn verplichtingen in euros niet langer nakomt, duwt zijn handelspartners weg. Zo'n land wordt niet langer aan de onderhandelingstafel uitgenodigd, waar EU-gerelateerde beslissingen worden genomen. Het land wordt de facto een tweederangslid van de EU, voor zover het nog een lid blijft.'

De kosten met betrekking tot infrastructuur en logistiek:

‘De introductie van een nieuwe nationale munt vergt een aanpassing van zowat alle lopende contracten- lonen, banktegoeden, hypotheken, belastingen, en nog veel meer. De wetgevende macht zou een wet kunnen stemmen die banken, bedrijven, huishoudens en regeringen verplicht hun contracten in de nieuwe munteenheid op te stellen; een proces dat in een democratie wordt voorafgegaan door een uitgebreide discussie. Zo'n plan zou vergezeld moeten gaan van een gedetaillerde planning; computers en geldautomaten moeten worden aangepast, parkeerautomaten en frisdrankautomaten vernieuwd, een operatie vergelijkbaar met die van de fysieke introductie van de euro.'

De marktkosten:

‘Marktspelers zouden zich bewust zijn van dit feit. Gezinnen en bedrijven zouden de waarde van hun spaartegoeden willen beschermen door deze weg te halen bij de lokale banken en ze onder te brengen bij andere banken uit de eurozone. Een run op het landelijke banksysteem wordt dan onvermijdelijk. Investeerders zouden hun claims in obligaties van dat land onmiddellijk omruilen voor obligaties van andere eurolanden, waarbij een crisis op de obligatiemarkten zou ontstaan.  De kans dat de Europese Centrale Bank alsnog bereid wordt gevonden het land in kwestie te helpen is zo goed als nihil. De lokale regering, die de eurozone verlaat omdat ze zich al in een benarde financiële situatie bevindt, zou geen leningen meer kunnen aangaan die ze nodig heeft om de eigen banken van de ondergang te redden. De moeder van alle financiële crises is dan begonnen'.

Rekening houdend met bovenstaand scenario is een uitstap uit de eurozone op dit moment niet realistisch. Opmerkelijk genoeg zou een uitstap in tijden van hoogconjunctuur wel mogelijk zijn omdat de lidstaat in kwestie kan rekenen op de steun en het vertrouwen van de markt en omdat wordt vertrokken vanuit de eigen sterkte, en niet uit een noodstrategie. Volgens Eichengreen zou een land als Duitsland de hiervoor omschreven negatieve effecten wel kunnen vermijden.