 De wereld zoals wij hem vandaag kennen steunt sinds het einde van de Koude Oorlog op voornamelijk vier pijlers. Maar alle vier die pijlers komen steeds verder onder druk, schrijft Thomas Friedman in The New York Times. Er moet dus werk worden gemaakt van een nieuwe wereld. Of en hoe we dat doen zal grotendeels bepalen wat er met onze portefeuiille gebeurt en of we deze periode zonder (nog meer) kleerscheuren doorkomen.
Welke zijn deze vier pijlers en wat zijn de bedreigingen?
1. Het Midden-Oosten - de oliekraan van de wereld- davert op zijn grondvesten
Na, Tunesië, Egypte en Jemen hebben nu ook de Libiërs hun dictator verjaagd. Het oude model - waarbij koningen en dictators de olie-inkomsten voor zich hielden en daarmee naast het leger en veiligheidsdiensten ook de steun van delen van de bevolking afkochten - is niet langer houdbaar. De Arabische jeugd kan vandaag via de sociale media en andere technologie zien hoe het er elders in de wereld aan toe gaat en aanvaardt niet langer om werkloos, onopgeleid en machteloos achter te blijven en toe te kijken. Toch zullen deze nieuwe samenlevingen tijd nodig hebben om een sociaal contract op te stellen zonder de ijzeren vuist van weleer. De wereld moet hopen voor het beste, maar op alles zijn voorbereid.
2. Europa en de eurozone daveren op hun grondvesten
27 landen, waarvan er 17 eenzelfde gemeenschappelijke munt delen, maar hun eigen fiscale regels opstellen. Het was een mooie droom, die uiteindelijk in een nachtmerrie uitmondde. De genereuze politiek van uitkeringen die de meeste Europese landen voeren, gefinancierd door leningen en niet door eigen productie, leidde uiteindelijk tot monsterschulden (aan Europese banken). Het Noorden van Europa moet nu het Zuiden (de zogenaamde PIIGS) redden en het is onwaarschijnlijk dat Duitsland - dat het gros van zijn producten aan de overige Europese landen slijt- de zone zal verlaten. Duitsland pleit dus voor bijkomende besparingen en meer fiscale discipline, maar deze maatregelen en een nieuwe recessie lijken de grenzen van de sociale rust al te hebben bereikt. Onlusten kunnen straks ook buiten Londen uitbreken. Europa wordt dus kleiner of zuiniger, maar dreigt in dat proces door een chaotische transitie gaan, die de ganse wereld met zich meesleurt en nog niet in de financiële markten is doorgerekend.
3. Het Chinese model staat onder druk
Het Chinese model is traditioneel gebaseerd op een ondergewaardeerde munt en een exportgerichte groei, met een beperkte binnenlandse consumptie en veel sparen. De Communistische Partij heeft zo het volk rustig kunnen houden: wij geven jullie werk en betere levensomstandigheden in ruil voor macht. Maar deze overeenkomst komt nu onder druk. Omdat de VS en Europa blijven kampen met hoge werkloosheidscijfers importeren ze steeds minder van deze goedkope exportproducten. En er sluimert nog een probleem. Voor elke inwoner van China die ouder dan 65 is zijn er vandaag 8 actieve volwassenen. In 2050 zal dat aantal zijn geslonken tot 2,2. China zal dus oud worden voor het rijk is. Het land moet dus de transitie maken van een assemblage-kopiërende-productie-economie naar een kennis-diensten-innovatie-economie. Daarvoor zijn regels en meer vrijheid nodig, zaken die ook steeds vaker door msinoegde arbeiders worden opgeëist.
4. Het Amerikaanse model davert op zijn grondvesten
De Amerikaanse economie groeide de voorbije decennia op consumentenkrediet, goedkope hypotheken en grote bouwprojecten. Opleiding talentontwikkeling en innovatie verdwenen naar het tweede plan. Uiteindelijk belandde het land in een diepe put, waaruit het zich nu een weg moet graven. Daarvoor zullen zowel Republikeinen als Democraten naar het centrum moeten opschuiven en een beleid vinden dat hybride politiek koppelt aan belastingverhogingen, belastinghervormingen en investeringen in infrastructuur, opleiding, O&O en productie. Doch dat staat op de agenda van geen van beide politieke partijen. Dus ofwel vinden ze een manier om samen te werken, ofwel wordt een derde partij geboren. Indien Amerika - de belangrijkste steunpilaar van alle- er niet in slaagt zijn problemen op te lossen - en daarvoor zullen inspanningen nodig die je normaal enkel in oorlogstijd ziet - komt er niet enkel een verlenging van de Amerikaanse crisis, maar komt er een globale crisis.
|
