Waarom Europa geen echte leiders meer heeft...

De Europese beslissingsneming wordt steeds makkelijker gegijzeld door regionale aangelegenheden, schrijft Charlemagne, het Europablog van The Economist. Ierland, Portugal, Italië, Frankrijk, Duitsland, Spanje... het zijn allemaal landen die intern verzwakt zijn door binnenlandse machtsstrijden, schandalen en aankomende of recente verkiezingen. Angela Merkel en Nicolas Sarkozy werden zopas afgestraft in regionale verkiezingen, Zapatero heeft zal aangekondigd zich bij de volgende verkiezingen niet meer kandidaat te zullen stellen en Silvio Berlusconi staat terecht voor een zedenzaak. Ondertussen hebbende Deense, Finse en Zweedse anti-Europapartijen de wind in de zeilen. Over België moeten we niet eens spreken: daar regeert straks een vol jaar een ontslagnemende regering.

Europa lijkt wel een ziekenhuis, waar patiënten met gebroken benen samen met andere terminaal zieken aan hun bed gekluisterd liggen. Hoe kan zo'n club ooit met een oplossing voor de eurocrisis komen en waarom zijn onze leiders zo zwak?, vraagt het tijdschrift zich af.

Daar zijn een paar redenen voor: de politieke houdbaarheidsdatum van een aantal onder hen nadert zijn einde. Berlusconi is aan zijn derde ambtstermijn bezig, Zapatero, Merkel en Socrates zijn langer dan zes jaar aan de macht. De ingrijpende besparingsplannen die sommigen hebben moeten invoeren eisen nu ook hun politieke tol.

Maar er zijn ook andere krachten aan het werk. De traditionele politieke partijen komen verzwakt uit het einde van een op sociale klassen gebaseerd politiek tijdperk. De Europese arbeidersklasse is onder invloed van de globalisering gedecimeerd en de christelijke partijen lijden onder de aftakeling van de macht van de kerk. Ook de communistische vijand bestaat niet langer. De daarmee gepaard gaande fragmentering en wanhoop bieden perspectief voor kleinere politieke groeperingen - van groen over anti-immigratie en anti-EU, tot uiterst rechts.

Eens aan de macht verliezen politici sook teeds sneller hun populariteit, blijkt uit een studie van Peter Mair van het European University Institute in Firenze. Vooral omdat hun macht beperkt wordt door wat in Brussel wordt beslist. Het tijdperk van de massapartij ligt finaal achter ons en immobilisme wordt troef, concludeert Mair.

De oplossing? Niet minder, maar nog meer democratie. De nationale parlementen van de EU 27 moeten meer zeggenschap krijgen in Europese beslissingen. Politici moeten begrijpen dat kiezers steeds minder tribaal en meer kritisch zijn en dat ze weten wat hypocrisie is. Dat is goed, want zo'n houding beloont echt leiderschap, verhoogt de geloofwaardigheid van de politiek en leidt tot serieuze discussies. 

Mocht Sarkzozy niet om de haverklap van gedachte veranderen, Angela Merkel niet zo snel door paniek bevangen en Berlusconi wat minder de clown uithangen, dan zou Europa ook wat minder gehandicapt zijn.