Wat maakt ons het vriendelijkst? Teamgeest of zakendoen?

Je krijgt terug wat je geeft. Wie de evolutie bestudeert weet dat het idee dat natuurlijke selectie enkel egoïstisch gedrag promoot niet standhoudt. Wanneer de omstandigheden goed zijn, zullen dieren - en ook mensen - vriendelijk voor elkaar zijn. Dat gebeurt binnen families, maar ook binnen groepen, waar sociale solidariteit het succes van de groep bestendigt, in vergelijking met minder sociale groepen.
Professor evolutiebiologie David Sloan Wilson gebruikte zijn geboortestad Binghamton (New York) als proeftuin voor zijn boek "The Neighborhood Project”. Daarin staat te lezen dat de meest sociale kinderen van Binghamton ook diegene zijn die de meeste sociale steun krijgen. Hij concludeert daaruit dat mensen geven wat ze krijgen en krijgen wat ze geven. In Binghamton zijn het ook de mensen die werden ondergedompeld in sociale steun van famile, buren, school, kerk en andere buitenschoolse activiteiten, die het hoogst scoren inzake het helpen van anderen, Diezelfde mensen hebben ook het meeste vertrouwen in anderen waneer ze experimenteren in nieuwe spelletjes.

Wees sociaal en je krijgt een betere buurt is dan ook een stelling die vele politici zullen verdedigen. Maar Wilson situeert het idee van sociale verbondenheid vooral in maatschappelijke, eerder dan in economische termen. Ook anderen verdedigen de stelling dat succesvolle maatschappijen automatisch egoïstisch gedrag afstraffen en normen van vriendelijkheid opleggen.

Auteur Matt Ridley, een socioloog die regelmatig columns voor The Wall Street Journal schrijft, heeft een probleem met dit gegeven. Volgens Ridley schrijft Wilson dat we geen toekomst hebben indien groepen niet worden omgevormd tot organismen, waarmee hij organismen bedoelt die een vorm van groepsgedrag simuleren zoals dat van cellen in het menselijke lichaam. Maar wat te doen dan met straatbendes, hooligans en bedrijven, die dit soort groepsgedrag hebben aangenomen en als gevolg daarvan hun concurrenten naar het leven staan?

Volgens de Schotse moraalfilosoof Adam Smith zijn mensen vriendelijk voor hun vrienden en familie, maar hanteren ze een ander meschanisme waar het vreemden betreft. Hij baseerde zich daarvoor op de studie van vele dierensoorten (van chimpansees tot spinnen) en waaruit moet blijken dat binnen groepen een vorm van samenwerking wordt gepropageerd, maar buiten die groepen er amper samenwerking bestaat. Uit de geschiedenis blijkt ook dat het handel is die vijandigheden tussen groepen.doet verdwijnen.

Joe Henrich van de University of British Columbia deed een aantal experimenten bij kleine mensenstammen in de Amazone, Nieuw Guinea en Afrika. Hij vroeg stamleden om ‘het ultieme spel’ te spelen, waarin ze moesten beslissen hoe groot het deel was van een financiële meevaller dat ze bereid waren te delen met een andere speler om te voorkomen dat die andere speler de volledige transactie zou vetoën. Wat bleek? Hoe meer de kleine gemeenschap de noties van de moderne handel onder de knie had, hoe genereuzer het aanbod werd. Montesquieu noemde dit gegeven daarom ‘de zoete handel’.

Wilson smaakt in zijn boek geen melding van samenwerking als gevolg van het handel drijven in Binghamton; hij houdt namelijk niet van economie.
Wat hij dus niet schrijft is dat zelfs wanneer mensen fijne dingen doen voor hun buren zonder dat ze daarvoor beloond worden, ze ook fijne dingen doen voor vreemden wanneer ze daarvoor worden beloond.
Ze geven namelijk meer geld aan andere handelaars dan aan bedelaars.