Wie verdient geld aan hefboomfondsen? De klanten alvast niet...

Hefboomfondsmanagers zijn de slimste investeerders op Wall Street, die meedogenloos de inefficiënties van de markt exploiteren.  Dat is wat ze hun klanten vertellen, tenminste. Dat een aantal onder hen de voorbije jaren onwaarschijnlijke fortuinen hebben verdiend zal niemand ontkennen. Maar in het boek 'The Hedge Fund Mirage: Illusion of Big Money and Why It’s Too Good to Be True’, legt  auteur Simon Lack uit dat op de managers na, weinig mensen aan hefboomfondsen geld hebben verdiend. (In tegenstelling tot bijvoorbeeld de klanten van superbelegger Warren Buffett, waarvan velen multimiljonair werden).

Lack weet waarover hij schrijft, want hij bestudeerde jarenlang de hefboomfondsen van JP Morgan. Wat blijkt? Klanten die in hefboomfondsen investeerden vanaf 1998, hebben vandaag gemiddeld 2,1% per jaar op hun inleg terugverdiend. Dat is zowat de helft van wat ze zouden hebben verdiend mochten ze Amerikaanse staatsobligaties hebben gekocht.

Lack legt in zijn boek het mechanisme bloot dat deze matige returns verklaart: het is de 'winner’s curse' of 'de vloek van de winnaar'. Succesvolle hefboomfondsen trekken steeds meer geld aan en duwen de concurrentie uit de markt. Maar een hefboomfondsmanager blijft niet overpresteren en tegen dat hij een slecht jaar heeft is zijn fonds in die mate gegroeid dat de verliezen exponentiëel ook veel groter zijn dan toen hij begon.

Tussen 1998 en 2003 verdiende het gemiddelde hefboomfonds jaar na jaar geld, gaande van 27% in 1999 tot 5% in 2002. De hefboomfondssector was beperkt: in totaal ging er 200 miljard dollar in om. Maar omdat deze fondsen sterk presteerden gingen steeds meer mensen er in investeren: pensioenfondsen, liefdadigheidsinstellingen, organisaties die schenkingen aan universiteiten beheerden etc.

Begin 2008 was de volledige sector zo'n 2.000 miljard dollar waard. Maar dat jaar bleek het annus horribilis van de hefboomfondsen te worden, met een verlies van 23%. In cash betekende dit dat het verlies dat jaar meer dan dubbel zo groot was als het volledige kapitaal dat de fondsen in 2000 in portefeuille hadden. Volgens Lack verloren de fondsen in 2008 in één jaar meer geld dan al wat ze in de jaren ervoor gewonnen hadden.

Zelfs indien de winsten van 2009 en 2010 worden meegerekend blijft de volledige oefening verlieslatend. Maar de fondsmanagers zelf namen tussen 2008 en 2010 wel zo’n 100 miljard in fees mee naar huis (en 379 miljard tussen 1998 en 2010).

Lack suggerereert om het blinde vertrouwen dat institutionele investeerders in hefboomfondsen hebben aan een grondig onderzoek te onderwerpen. Individuele managers zijn soms briljant, maar het is moeilijk om ze op voorhand uit te kiezen.

Investeren in hefboomfondsen zal een aantal managers toelaten snel te gaan rentenieren, besluit Lack. Maar het zal pensioenfondsen nooit toelaten hun verliezen weg te werken.