10 aanbevelingen rond oplossingen voor knelpunten in de arbeidsmarkt

De gebrekkige aansluiting tussen onderwijs en bedrijfswereld heeft paradoxale gevolgen voor het personeelsbestand van onze bedrijven en organisaties. Het aandeel jongeren zonder diploma gaat in stijgende lijn. Steeds meer vacatures blijven oningevuld. De lijst van zogenaamde knelpuntberoepen groeit. Zowel het onderwijs als de bedrijven zelf leveren inspanningen om jongeren en minder jongeren op te leiden tot gekwalificeerde werknemers. Professionals met de nodige bagage die zich verder kunnen ontplooien. Maar waar loopt het mis? Moeten onderwijs en bedrijfsleven zich harder inspannen of moeten er vooral nieuwe oplossingen worden uitgedokterd?

Herakles, een multidisciplinaire denktank rond oplossingen voor knelpunten in de arbeidsmarkt, boog zich over de belangrijke uitdagingen voor de gezondheid van onze arbeidsmarkt en komt met 10 aanbevelingen:

1: Maak de missie van het onderwijs bespreekbaar. Belangrijk is de rol van het onderwijs op het vlak van arbeidsmarktgerichtheid onder de loep te nemen, daar een concreet plan van aanpak aan te koppelen en ook de structuur en het financieringsmodel van het onderwijs beter af te stemmen op de kenniseconomie en noden van de arbeidsmarkt.
2: Herbekijk de lerarenopleiding in het licht van de nieuwe onderwijsmissie. Nieuwe missie van het onderwijs, dus ook nieuwe accenten in de lerarenopleiding. En vooral, een betere voeling met de bedrijfswereld. Waarom bijvoorbeeld geen stages voor leerkrachten en docenten in bedrijven? Of waarom de vaste benoeming niet in vraag durven stellen?
3: Vergroot de samenwerking tussen arbeidsmarkt en onderwijs. Door een nauwere samenwerking kan er meer expertise worden uitgewisseld en de reële noden beter aangevoeld.
4: Creativiteit en problemen oplossen kan je leren. Onderwijs doodt alle creativiteit: een gedurfde stelling die vooral door de bedrijfsmensen wordt beaamd. Creativiteit en probleemoplossend denken worden al meer in het leerplan en in de leertermen opgenomen, maar er is nog ruimte voor verbetering. Ook moeten de lerarenopleiding en bijscholing van leraren dan worden aangepast.
5: Een POP voor elke student vanaf de eerste dag. Een Persoonlijk Ontwikkelings Plan (POP) kan elke student vanaf zijn/ haar eerste schooldagen helpen om naast kennis ook de juiste attitudes en competenties te ontwikkelen.
6: Meer en beter informeren over de arbeidsmarkt. Ouders en jongeren moeten meer en beter worden geïnformeerd en wegwijs gemaakt op de arbeidsmarkt, zelfs al vanaf de lagere school.
7: Valoriseer alle opleidingsvormen. Alle opleidingsvormen (ASO, TSO en BSO, Bachelor, Master, Master na Master) en hun toekomstperspectieven verdienen een grotere bekendheid en meer waardering bij het bredere publiek.
8: Meer aandacht voor leren in de praktijk. Combinaties van leren op school en in de praktijk blijken succesvol. Meer aandacht voor een kwalitatief hoogstaande invulling van zogenaamde doe-dagen, deeltijds leren, werkplekleren, stages, etc. geven een meerwaarde op alle niveaus. Stages dienen wel voldoende lang te zijn en ook door bedrijven kwalitatief ingevuld te worden.
9: Arbeidsbemiddelaars gidsen studenten. Op macroniveau kunnen arbeidsbemiddelaars (bijv. uitzendsector) hun expertise ter beschikking stellen van het onderwijs, via sollicitatietraining, stagebegeleiding, coaching, etc. Scholen staan hier heel positief tegenover, studenten waarderen de praktijkervaring.
10: Bedrijfsmensen tussen de schoolbanken. Gastdocenten uit het bedrijfsleven bieden een belangrijke toegevoegde waarde voor de studenten én voor het onderwijs. Hiervoor zouden zelfs quota kunnen worden opgelegd.

(Een voledig verslag (.pdf) staat hier)