'Fast-foodmodel onderwijs hindert innovatie en creativiteit'

Paul McCartney ging meer dan 10 jaar naar dezelfde school in Liverpool, maar niemand slaagde er in zijn muzikaal talent te ontdekken. Ook toen hij zich voor het koor van het Liverpool Cathedral meldde, werd hij afgewezen. Ze zeiden dat hij niet goed genoeg kon zingen. Hoewel Macca altijd van muziek had gehouden, konden de muzieklessen op school hem niet boeien. Docenten dachten dat ze kinderen waardering voor muziek konden bijbrengen door ze klassieke composities te laten horen. McCartney vond ze even vervelend als de rest van de leervakken. Ook George Harrison liep op dezelfde school rond en ook zijn talent bleef onontdekt. De helft van de Beatles vertoefde dus jarenlang samen in dezelfde gebouwen, maar geen leraar die hun potentieel zag.

Met onder andere deze anecdote legde Sir Ken Robinson deze middag in de Antwerpse Elizabethzaal de gebreken van ons onderwijs bloot. Hij was in het kader van het Europees Jaar van de creativiteit en de innovatie te gast op de ‘Innovatie maakt school'-dag, georganiseerd door de Vlaamse Overheid, Proeftuinen en Flanders District of Creativity.

Ken Robinson is niet de eerste de beste. Deze Britse auteur en professor is een alom erkend expert inzake creativiteit en innovatie in de bedrijfswereld en het onderwijs. Hij was tien jaar professor opvoedkunde in Engeland en werd in 2003 door Koningin Elisabeth II gelauwerd voor zijn verdienste. Hij trad op als adviseur voor diverse regeringen en bedrijven wereldwijd en pleit voor een radicale ommezwaai van het schoolsysteem, het cultiveren van creativiteit en het accepteren van verschillende types intelligentie. Dat Robinson een begaafd spreker is blijkt uit de top-10 van de populairste filmpjes die worden gemaakt bij elke presentatie op de jaarlijkse TED-conferentie in Monterrey, waar hij prijkt naast mensen als Al Gore en Anthony Robbins.

Het Europees onderwijs weet niet hoe om te gaan met onze natuurlijke, menselijke talenten, zegt Robinson. Eerder dan creativiteit te stimuleren, helpen we het om zeep. Getuige daarvan het verhaal van McCartney en tientallen anderen. Oorzaak daarvan is wat Robinson de lineaire mythe van het onderwijs noemt; een systeem van opeenvolgende leerjaren die een doorgaande lijn in de tijd vormen en stamt uit de tijd van de industriële revolutie, toen mensen in productiesystemen en organigrammen moesten worden gestopt. Verder is het onderwijs vooral gericht op het ontwikkelen van cognitieve intelligentie: wiskunde en wetenschappen staan bovenaan het hiërarchische lijstje; zang en dans staan onderaan, als ze er al op voorkomen. Op die manier creëer je een elitair systeem dat overeenkomsten vertoont met het apartheidsregime. Het is dan ook niet verwonderlijk dat 30% van de Amerikaanse universiteitsstudenten de rit niet uit doen. Bij sommige bevolkingsgroepen stijgen deze cijfers zelfs boven de 50%. Het wordt dan ook hoog tijd om niet de mensen, maar het systeem in vraag te stellen.

Robinson denkt eerder aan onderwijs als een Michelingids, waar hoogwaardige diversiteit in kaart wordt gebracht, eerder dan eenvormigheid. Vandaag hanteert het onderwijs een fast-foodmodel: alles wordt gestandardiseerd en smaakt overal hetzelfde. Sterrenrestaurants daarentegen bieden hoge kwaliteit en zijn toch allemaal verschillend. 3 randvoorwaarden moeten dus worden gewijzigd. Meer en bredere keuzemogelijkheden, inspirerende docenten dankzij betere opleidingen voor leraars en nieuwe vormen van toetsing die er niet van uit gaan dat slechts één antwoord het juiste is. Net in deze tijden van economische rampspoed heeft de wereld een nieuwe kijk op menselijke groei en ontwikkeling nodig en nieuwe ideeën over talent, intelligentie en creativiteit. ‘Veel scholen weten niet juist hoe de vork aan de steel zit. De omkadering zou hen moeten helpen met programma's die hulpmiddelen en inzichten aanreiken.'