Kan men zijn ziel verkopen?

Het heeft geen zin om het individu met financiële of andere beloningen van zijn fundamentele normen te doen afstappen. Men dreigt in tegendeel het tegenovergestelde te bereiken, want een aanval op die fundamentele normen wekt een morele verontwaardiging op. Dat is de conclusie van een onderzoek van wetenschappers aan de Emory University. De onderzoekers merken op dat deze zogenaamd sacrale waarden in het brein van het individu geassocieerd zijn met processen van goed en kwaad, terwijl beloningen worden verwerkt in regio's die verband houden met kosten en baten.

"Sacrale waarden - vaak gekoppeld aan een sterk religieus geloof, een nationale identiteit of een ethische code - volgen een heel specifiek cognitief proces," voert onderzoeksleider Gregory Berns, directeur van het Center for Neuropolicy aan de Emory University, aan. "Uit een onderzoek bleek dat proefpersonen in ruil voor een bedrag van 100 dollar wel bereid waren om een document te ondertekenen waarin ze afstand namen van hun eerdere uitspraken over relatief minder essentiële standpunten, maar bij de sacrale waarden lukte dat niet."

"Waarden die door de respondenten als fundamenteel worden beschouwd, bleken in het brein totaal andere regio's te activeren dan elementen die in verband met kosten en baten konden worden gebracht," zegt Berns nog. "Het beleid is er vaak op gericht om het individu sancties of beloningen voor te schotelen om een gedragsverandering te bereiken, maar het onderzoek toont aan dat het niet redelijk is om te verwachten dat op die manier ook met basiswaarden kan worden omgegaan."

De onderzoekers stelden vast dat de grootste activiteit rond sacrale waarden kon worden opgetekend bij respondenten die sterke banden hebben met organisaties, zoals religieuze groepen, sportclubs of milieuverenigingen. "Georganiseerde groepen leiden met het gebruik van regels en sociale normen wellicht nog tot een sterkere vorming van waarden," voert de onderzoeker aan. (MH)