Geef eens wat plaats

Het bedrijfsleven speelt het harder dan voorheen. Ze zijn er erg zenuwachtig. Veel gaat tegen. De sterke euro, de concurrentie van de nieuwe Europese lidstaten uit Oost-Europa, de globale economie, het dictaat van de beurzen voor meer aandeelhouderswaarde, de dagjespolitiek van de financiële markten... Op loonkosten besparen ligt voor de hand, de noodrem trekken.

Weinig financiële directeurs rekenen de verkwisting na die hun collega’s met vastgoed aanrichten. Banken en verzekeringsmaatschappijen bouwen paleizen, kantoren vestigen zich in riante parken aan de stadsranden. Het moet er groot en vooral en vooral luxueus uitzien, als het ware om de keurskoers op te pekken. Bouwpromotoren zijn niet-weinig tevreden over de zwakke verhouding tussen de gebruikte kantooroppervlakte en de totale investering.

Het kan beter. Het Duitse concern Siemens, nochtans een harde, de uitvinder van de nieuwe veertigurenweek, kon bij zijn Belgische dochter werkgelegenheid redden door zijn kantooroppervlakte te halveren. Op twee jaar wint Siemens Belux zes miljoen euro aan die sanering van zijn vastgoed. (Tegelijkertijd stopt het bedrijf, als dan toch bespaard moet worden, op de sponsorcontracten van Kim Clijsters en Justine Henin-Hardenne - de tenniswereld is té geldverslindend).

Er is geen reden voor dat elke werknemer dagelijks kantoorruimte gaat bezetten. Human resources-goeroes voorspellen dat bedrijven die niet massaal  (tele)thuiswerk opzetten verliezers worden. Die ondernemingen vergissen zich niet alleen van technologiecyclus, zij zien ook niet dat de ‘nieuwe werknemer’ de creatieve zelfstandige is, onderaannemer van zijn bedrijf. Het bedrijfsleven heeft er niet veel belangstelling voor : moeilijk te organiseren, onduidelijke controle  - terwijl, zo is in de praktijk bewezen, bij (tele)thuiswerk de arbeidsduur én de productiviteit stijgen. De vakbonden zijn trouwens evenmin geïnteresseerd, verloren als ze lopen in regeltjes over vergoedingen voor thuiswerk  - wat trouwens beter met fiscale kostenaftrek geregeld wordt.

Slechts een elf procent van de werknemers doet aan enige vorm van thuiswerk.Bij de Dienst Erfenissen van Dexia werkt ongeveer de helft het personeel een halve week thuis, sommigen zelfs nog in een vier vijfde job. De rekening is positief, dertig dossiers per dag thuis, twintig op kantoor. De consultant Accenture stapte al jaren geleden af van de idee dat elke werknemer een vaste werkplek moet hebben. Dankzij zij thuiswerk kan spectaculair op dure kantoorruimte in Brussel worden bespaard. Er zijn nog slechts 250 werkplaatsen voor 600 personeelsleden.

Accenture heeft die smaak te pakken, niet verwonderlijk voor een consultant. Hij sloot zopas een contract met de NMBS voor gratis woon-werkverkeer voor zijn werknemers. De meerkost is minimaal, maar de onderneming bespaart op parkeerplaatsen. (En help tegelijk het mobiliteitsprobleem mee oplossen). Andere bedrijven rekenen voor dat de verdeling van de wekelijkse werktijd over vier dagen één vijfde van de bedrijfsruimte opbrengt. (En ook alweer aan het fileprobleem verhelpt).

Niet overal doenbaar ? Natuurlijk niet. Ford kan nooit zijn montagearbeiders thuis laten werken. Maar de Belgische economie is een diensteneconomie, er zijn veel meer bedienden (en ambtenaren) dan arbeiders. Ruimte zat voor creativiteit.

Guido Despiegelaere is een gewezen redacteur van Knack-magazine.

Deze column verscheen eerder in Knack (van 12/1/2005)

Reacties (van maximum 1000 woorden) op deze column zijn welkom op opinions@hrm.net

Dit artikel verscheen eerder in HRM Focus, het gratis veertiendaagse e-zine van HRM Net (www.hrm.net). Om het toegestuurd te krijgen (via e-mail) dient men zich er op te abonneren.