'Ik weet wanneer u liegt'

‘Velen denken dat woede de meest gevaarlijke emotie is, maar volgens mij is afkeer de emotie van de Holocaust. Wie leest wat Joseph Goebbels over de Joden schreef, ziet hoe hij ze ontmenselijkt en ze tot ongedierte reduceert. Bin Laden doet net hetzelfde. Waarom wil een godsdienstig iemand vrouwen en kinderen ombrengen? Wanneer hij over Amerika spreekt, staat de afkeer op zijn gezicht te lezen.'

Een menselijk gelaat kan 10.000 verschillende uitdrukkingen tonen. Slechts 3.000 daarvan verbergen emoties en in een enkel gesprek is het zeldzaam om meer dan 100 van die uitdrukkingen te kunnen waarnemen. Dat zegt de Amerikaan Paul Ekman, een psycholoog en pionier op het gebied van onderzoek naar emoties en gelaatsexpressies. Zijn studies hebben ook model gestaan voor andere psychologen. Ekman wordt beschouwd als een van de 100 meest prominente psychologen van de twingste eeuw.

Zijn Facial Action Coding System (Facs) ligt aan de basis van zijn Micro-expression Training Tool (Mett), een methode die veiligheidsdiensten en gezagsdragers gebruiken om verdacht gedrag te ontdekken. De micro-expressie is een gelaatsuitdrukking die slechts een fractie van een seconde op het gezicht verschijnt maar emoties als angst en woede verraadt. Wie deze micro-expressies kan ontdekken kan mensenlevens redden wanneer bijvoorbeeld terroristen plannen hebben om op een vliegtuig te stappen.

Emoties verbergen is uiterst moeilijk, zegt Ekman en hij verwijst naar Bill Clinton's eerste televisieoptreden in 1992: ‘Dit is een kerel die op heterdaad met zijn hand in de snoepdoos wordt betrapt en toch wil dat we hem allemaal graag zien. Clinton had die speciale lach waarbij hij zijn hoofd iets schuin houdt en met zijn ogen rolt. Het is een typische gelaatsuitdrukking voor stoute jongetjes en het is een van zijn favoriete gelaatsexpressies. En kijk, Clinton kreeg net wat hij wilde...'

Volgens Eckman zijn er 7 universele gelaatsuitdrukkingen: woede, angst, afkeer, verrassing, droefheid, geluk en minachting. Liefde is geen emotie. Emoties kunnen in een fractie van een seconde komen en gaan, maar liefde blijft. Liefde is een emotionele context waarbinnen verschillende emoties plaatsvinden.

Eckman besluit een interview in de Financial Times als volgt: ‘Een paar keer hebben zittende presidenten me gevraagd hun geloofwaardigheid te verbeteren. Mijn antwoord is altijd hetzelfde: ‘Ik ben geen directeur van een school voor leugenaars.' (foto: CNN)