Moeten ondernemers liegen?

Politici zijn gediplomeerde leugenaars. Charles De Gaulle bracht dat prachtig onder woorden: ‘Vermits politici zelf niet geloven wat ze vertellen, zijn ze verbaasd als blijkt dat mensen wel geloven wat ze zeggen'. Of Ronald Reagan. Toen hem werd gevraagd of hij op de hoogte was van de Iran-Contra-affaire, zei hij: ‘I think I don't remember'. En hoe zit het met zakenlui. Moeten die kunnen liegen?  Bertold Brecht zei ooit dat er geen verschil is tussen een bankier en een dief; een claim die opnieuw opgang maakt nu ook jan-met-de-pet tot nader order het vertrouwen in de banken heeft opgezegd en bankiers tot de meest verguisde soort op aarde zijn verworden.

'Waarschijnlijk', is het weinig nobele antwoord op de vraag dus, al spreken zakenlui liever over de waarheid wat rekken dan over leugens. Anderen noemen het gewoon marketing. Maar het is duidelijk dat een hoop ondernemers denkt dat een aantal zaken moeten worden verfraaid of gewoonweg verzonnen om beter in de markt te liggen.

Dat wordt vaak al op de zo geroemde businessschools aangeleerd. ‘Ik zie dat studenten die binnenkomen met idealen over een betere wereld na drie jaar het pand verlaten als kille zakenlieden die alleen maar geïnteresseerd zijn in winst', aldus Rakesh Khurana, professor aan de Harvard Business School, waar ethiek nog zowat het minste van de zorgen is en net als historisch en sociaal perspectief geen plaats meer heeft in het curriculum.

In zijn boek ‘There is no such thing as Business Ethics' schrijft John Maxwell dat bedrijven slechts één gouden ethische regel moeten naleven. Dezelfde eenvoudige regel die ook de grondslag vormt van boeken als de Torah, het Nieuwe Testament en de Koran. En die regel kennen we allemaal: ‘Doe niet aan anderen wat je niet voor jezelf wenst.'

De Amerikaanse self-made miljardair Jon M. Huntsman onderscheidt in zijn boek ‘Winners never cheat' drie soorten zakenlui. De niet succesvolle, de tijdelijk succesvolle en degenen die succesvol worden en blijven. Het verschil tussen deze drie categorieën is volgens hem karakter, want het is de moed om hun waarden ten allen tijde te blijven eerbiedigen en verdedigen die echte leiders onderscheidt van de rest.