Hoe een liegende baas ontmaskeren?

'Kl**tzak!' Dat is wat Jeff Skilling, de baas van het gevallen energieconcern Enron, een attente investeerder toesnauwde toen die de sterk opgesmukte rekeningen van Enron in vraag stelde.

CEO’s die liegen gebruiken een welbepaalde woordenschat en David Larcker en Anastasia Zakolyukina van de Stanford Graduate School of Business hebben die woordenschat bestudeerd en in kaart gebracht.

Ze analyseerden zowat 30.000 conference calls die Amerikaanse CEO’s en CFO’s tussen 2003 en 2007 hielden. Ze gingen na wat werd gezegd en bestudeerden de woordkeuze waarmee de boodschap werd overgebracht. Daarna bundelden ze hun conclusies in een studie die de titel ‘Detecting Deceptive Discussions in Conference Calls’ meekreeg.

Liegende CEO’s hebben de neiging meer te verwijzen naar algemene kennis ('zoals u allen weet...') en minder naar aandeelhouderswaarde (wellicht om rechtszaken te vermijden, stellen de auteurs). Liegende topmanagers spreken ook makkelijker in superlatieven teneinde overtuigend over te komen wanneer ze luchtkastelen bouwen. ‘Goed’ wordt dan al snel ‘fantastisch’. Liegende bazen spreken nooit in de ik-vorm, maar gebruiken bij voorkeur de derde persoon ('het bedrijf)'. Ze kunnen ook amper worden betrapt op stopwoorden als ‘eh’ en ‘um’, wat er op kan wijzen dat ze in hun liegen worden gecoacht. Opvallend is ook dat liegende toplui -net als Skilling- geregeld scheldwoorden gebruiken.

De studie maakt geen onderscheid tussen toplui die bewust hun publiek voorlogen en zij die het onbewust deden. Maar verwacht wordt dat de conclusies van de studie vooral pr-bureaus ten goede zullen komen en dat die hun coachingtechnieken aan deze nieuwe bevindingen zullen aanpassen. De kans dat u in de toekomst het woord ‘fantastisch’ nog in een kwartaalrapport terugvindt is vanaf nu verwaarloosbaar.