Managen in extreme situaties: waarom Amundsen de race om de Zuidpool won en Scott hem verloor

Aan de Zuidpool

100 jaar geleden bereikten de Noor Roald Amundsen en zijn team als eersten de Zuidpool en veroverden daarmee het laatste continent. 34 dagen later kwamen ook de Britten aan onder leiding van Robert Scott, enkel om er de Noorse vlag te zien wapperen: ze hadden de race verloren. De echte tragedie moest nog volgen. Ze konden de harde poolwinter niet ontlopen en geen enkel lid overleefde de terugtocht. Allen stierven van honger en kou en dat op nog geen 20 kilometer van het volgende voedseldepot.

Amundsen won en Scott stierf omdat beide verschillende strategieën hanteerden en ook omdat ze een andere notie van leiderschap hadden. Twee professors van de INSEAD business school, Kishore Sengupta en Ludo Van der Heyden, kwamen eerder al tot de conclusie dat de nauwkeurige voorbereiding en flexibiliteit van het Noorse team het pleit hadden gewonnen van de moed en het doorzettingsvermogen van de Britten. Maar er is meer wat we kunnen leren van de Noor en de Brit. Volgens Morten T. Hansen, co-auteur van het boek Great by Choice, won Amundsen omdat hij vier belangrijke managementprincipes respecteerde:

Eenheid is nóg belangrijker dan competentie. Amundsen besteedde veel aandacht aan het selecteren van de best mogelijke rekruten voor zijn expeditie. Maar toen zijn beste lid zijn mening in het bijzijn van de rest van het team in vraag stelde, stuurde hij hem zonder aarzelen wandelen. Amundsen verkoos de moeilijke beslissingen op voorhand te maken, en niet te vertrouwen op een goede afloop waarbij mogelijke problemen zich niet zouden voordoen. (Bill Gates zei ooit: 'Haal de 20 beste mensen bij Microsoft weg en we zijn niets meer dan een doorsnee bedrijf.')

Plan voor het slechtste scenario. Amundsen leed aan wat productive paranoia wordt genoemd: hij was extreem bedacht op wat mogelijk kon misgaan. In plaats van verlamd te worden door angst, bereidde hij zich met een heldere planning fanatiek voor op die doemscenario’s. (Niet voor niets schreef Intel-baas Andy Grove een boek met als titel Only the Paranoïd Survive.)

Cultiveer een ingesteldheid van levenslang leren. Heel zijn leven had Amundsen dingen geleerd die nuttig waren voor zijn expeditie. Zo leefde hij een tijdje bij Eskimo’s om hondensleeën te leren mennen in ruwe weersomstandigheden en at hij rauw dolfijnenvlees om tw kijken of dat ooit van pas zou kunnen komen bij een schipbreuk. De militair Scott zwoor bij de Britse manier van aanpakken en vertrouwde erop dat genoeg doorzettingsvermogen het antwoord was. Opmerkelijk genoeg leerde Amundsen van Scott dat het belangrijk was om voedseldepots van ver te markeren. Tijdens een vorige expeditie had een gebrekkige markering Scott en zijn compagnon Shackleton ei zo na het leven gekost, een les die de Brit ook in zijn daaropvolgende ontdekkingstochten onvoldoende serieus nam.

Tijden veranderen. Amundsen bereidde zich voor op een tocht naar de Noordpool, niet de Zuidpool. Tijdens zijn planning kreeg hij het verpletterende nieuws dat Cook en Peary de Noordpool als eersten bereikt hadden. Hij had de keuze tussen opgeven of volharden in een zonet irrelevant geworden plan, maar in plaats daarvan evalueerde hij de situatie en richtte zijn focus dan op een andere opportuniteit: de Zuidpool. (Toen IBM in 1980 de markt afschuimde voor een beheersysteem voor hun nieuwe personal computers, belden ze bij Microsoft aan. Bill Gates zat niet in die business, maar al snel zag hij de enorme opportuniteit. Hij evalueerde met andere woorden de markt en stuurde zijn focus bij. Het resultaat was... Windows.)