Narcistische leider is nodig in tijden van transitie

‘Wat is het verschil tussen tussen God en Larry Ellison? God denkt niet dat hij Larry Ellison is.' Het is een grapje dat al langer de ronde doet en dat verwijst naar de narcistische trekjes van de befaamde Oraclebaas. Niet enkel charisma en visie, maar vooral een groot ego, kenmerken bekende managers die de covers van menig zakenblad sieren. Jack Welch, Bill Gates en Steve Jobs, om er een paar te noemen.  

Toch zijn narcistische leiders essentieel in tijden van transitie. Deze begaafde strategen en moedige risico-nemers inspireren hun medewerkers en leiden hun organisaties naar een betere toekomst. Toch staan ze emotioneel vaak geïsoleerd en bewijzen ze hun overschot aan wantrouwen met hun beruchte woedeuitbarstingen. Ze kunnen bedrijven ten gronde richten wanneer hun excessen niet meer worden gecontroleerd. Wanneer dit soort leiders zijn beperkingen begrijpt, wacht hun bedrijf gouden tijden, maar zien ze hun tekortkomingen niet, dan dreigt de hel. 

Narcistische leiders zien de ‘big picture' en hebben een meeslepende visie over de toekomst. Meestal zijn het getalenteerde sprekers en creatieve strategen, die massa's mensen weten te inspireren en in vervoering te brengen. 

Maar omdat ze vanwege hun succes continu worden opgehemeld, krijgen ze het gevoel dat ze onoverwinnelijk zijn. Ze slaan goede raad in de wind en nemen enorme risico's. Ze staan enkel nog open voor wat ze zelf wensen te horen en domineren hun werknemers. Zo staat Steve Jobs bekend voor het in het openbaar beledigen van medewerkers.  Narcistische leiders zijn zeer lichtgeraakt; ze hameren op teamwerk, maar in werkelijkheid verdragen ze enkel ja-knikkers rondom zich. Ook empathie is niet hun sterkste punt.

Daarom hebben ze een betrouwbare evenknie nodig, die hen bij de les houdt, hen hun visie in operationele termen kan uitleggen en hen nieuwe ideeën kan doen accepteren. Zoals Don Quichote Sancho Panza had, heeft Bill Gates Microsoftbaas Steve Ballmer en doet Larry Ellison beroep op Oracle COO Ray Lane. 

Wie voor een narcistische baas werkt, wordt geacht deze te begrijpen, zonder zelf op enig begrip te rekenen.  Belangrijk is om de kwetsbaarheid van zijn onfeilbaarheid te vatten en zijn ideeën te steunen zonder in ophemeling te vervallen. Narcistisch managers krijgen graag ideeën aangereikt om daarna te laten uitschijnen dat het idee van hen afkomstig was. Is je baas verkeerd, toon hem dan dat een andere manier vooral zijn persoon ten goede zal komen. Wees op eender welk moment bereikbaar, maar geef altijd voorrang aan wat hij belangrijk vindt. Schenk geen aandacht aan wat je nonsens lijkt. Hijzelf zal ook dat snel vergeten zijn.