De teloorgang van het consumptieproduct Barcelona

20 jaar lang was de Catalaanse metropool synoniem voor alles wat goed kon zijn: Barcelona was een moderne, rijke en dynamische stad waar het goed toeven was. Maar ook aan marketing zit een grens. La ciudad mentirosa (De Liegende stad) van Manuel Delgado was het essay dat in 2007 het vuur aan de lont stak en waarin deze antropoloog de misleiding en miserie van het Barcelona-model hekelde. Daarna volgden volgens burgemeester Jordi Hereu nog ‘meerdere bommen vol desillusie tegen de stad', gegooid door een reeks intellectuelen, waaronder Joan Ramon Resina, professor litteratuur en hispanische cultuur aan de universiteit van Stanford.  Deze intellectuelen beschreven hoe Barcelona ten onder zou gaan aan zijn succes nadat het jarenlang als een consumptieproduct was gepromoot.

In de volkswijken Poble Nou of Sants worden deze werken niet gelezen, maar ook daar heerst steeds meer misnoegen nu schandaal na schandaal is losgebarsten. Het eerste was een reeks foto's gepubliceerd door de krant El País en waarin 2 mannen te zien waren die -broek op de enkels- seksuele handelingen met prostituées uitvoeren onder de arcade van La Boqueria, de midden op de Ramblas gelegen populaire vroegmarkt. Jaarlijks passeren op die plaats 78 miljoen mensen; het merendeel toeristen. Maar het is ook in die buurt dat de prostitutiemaffia's actief zijn en waar in 2008 niet minder dan 80.000 diefstallen werden geregistreerd. In september werd vlakbij een 18-jarige Algerijn vermoord; een afrekening in het drugsmilieu. Was Barcelona gisteren nog de hoofdstad van het dolce vita en de jeugd, dan schrijft de lokale krant La Vanguardia vandaag over een ‘paradigma van schadelijke uitspattingen die het gevolg zijn van het succes van een spektakelstad.'

Als gevolg daarvan blijft de lokale bevolking steeds meer weg uit wat ooit populaire plekjes waren, die nu kreunen onder het massatoerisme en de verloedering. Maar de inwoners van de Catalaanse hoodstad hebben meer redenen om somber te zijn. Zo was er het corruptieschandaal rond het Palau de Musica Catalana, een muziektheater dat tot het werelderfgoed van de Unesco behoort en waarvan de voorzitter vandaag in de gevangenis zit, op beschuldiging van misbruik van publieke fondsen omdat 10 miljoen euro op zijn eigen rekening zouden zijn beland.  Het Palau - dat grotendeels leeft van belastinggeld en van giften en de vrijwillige inzet van de inwoners van Barelona - blijkt de spil van een georganiseerde oplichterij. Tot overmaat van ramp liet de bekende Spaanse rechter Baltazar Garzon - de man die bekend werd toen hij een internationaal uitleveringsbevel uitvaardigde tegen de Chileense dictator Augusto Pinochet-  de laatste weken acht politici, entrepreneurs en functionarissen arresteren in het kader van een gigantische vastgoedfraude. Ook Barcelona lijkt dus niet bestand tegen de epidemie van corruptie die Spanje in haar greep houdt. Het staat nu vast dat de corruptie nu ook de lokale elites heeft aangetast, die nochtans lang werd omschreven als een ‘Catalaanse oase'. (foto)