'Een bedrijf als Google moet je bij voorbaat wantrouwen'

‘‘Google belooft informatie te organiseren, maar doet in essentie iets anders: het is namelijk een advertentiebedrijf! Wij zijn geen gebruikers van Google, wij zijn haar producten. Als in Googles mission statement had gestaan: wij leveren advertenties aan mensen gebaseerd op hun zoekgedrag op internet, dan had het geklopt. Nu straalt het uit: wij willen het menselijk gedrag en de menselijke geschiedenis managen. Dat laten we toch niet aan een elfjarige over?''

Dat zegt professor mediaprofessor Siva Vaidhyanathan, die Media Studies and Law doceert aan de Universiteit van Virginia, in een interview met het magazine Vrij Nederland. Zijn boek The Googlization of Everything verschijnt later dit jaar. Volgens de auteur zelf is het boek geen aanklacht tegen Google, maar een waarschuwing tegen het blinde geloof in het bedrijf. De aanleiding voor het boek is het Google Book Search-project: in 2004 maakte Google bekend miljoenen boeken uit bibliotheken te zullen inscannen en online beschikbaar en doorzoekbaar te willen maken.

Vaidhyanathan: ‘Daarmee zei Google feitelijk: wij willen de hoofdbibliothecaris van de wereld worden. Wij kunnen deze kennis beter beheren dan welke bibliotheek en universiteit dan ook. Dat is arrogant en overmoedig. Een bedrijf dat zegt: vertrouw ons eeuwenoude, publieke kennis toe, moet je bij voorbaat wantrouwen.'

‘Google presenteert zichzelf als een Opperwezen. Alwetend, almachtig, alomtegenwoordig en goedaardig (Don't be Evil). Dat mag, maar wat ik eng vind, is dat mensen ook over Google praten alsof het een magische, goddelijke aanwezigheid in hun leven is. "Google maakt mijn leven beter." "Google gidst me naar de waarheid." "Ik vertrouw Google want Google doet geen kwaad." "Ik kan me geen leven voorstellen zonder Google." Dat kritiekloze en blinde vertrouwen is gevaarlijk.'

Volgens Vaidhyanathan is dit blinde vertrouwen ingebed in wijdverbreide opvattingen over de rol die technologie speelt in een samenleving. En Google misbruikt dat vertrouwen om ons afhankelijk te maken van een massa gratis diensten (Gmail, Street View,..) en wij trappen daar allemaal in.

‘Stel dat Google op welke manier dan ook van zijn voetstuk valt: wat blijft er dan over? Waarom zou Google dan goed blijven doen? Waarom zou het dan nog zuiver omgaan met onze gegevens? Google zal er misschien over tien jaar niet meer zijn omdat er een betere concurrent komt. Of er komen andere mensen aan de macht bij het bedrijf, die er heel andere ideeën op nahouden. Informatie is zo belangrijk voor ons, essentieel voor het leven van goede levens, voor burgerschap en democratie. Daar hebben we duurzame standaarden voor nodig. Erop vertrouwen dat Google dat doet en zal blijven doen, is stom en naïef.'

Ondertussen timmert Vaidhyanathan aan wat hij het ‘Human Knowledge-project': een gezamenlijk project van overheden van over de hele wereld om alle kennis en informatie te digitaliseren en beschikbaar te stellen voor iedereen. Daarin moeten overheden het voortouw nemen. ‘Wij kunnen overheden aanspreken op hun verantwoordelijkheden. Dat kunnen we Google niet. Google draagt geen publieke verantwoordelijkheid.'

Twintig jaar geleden hoopten de mensen die aan de wieg van het internet stonden in universele informatie voor iedereen, meer democratie en meer gelijkheid. Ze dachten dat de gebruikers het zelf allemaal zouden doen, zonder hulp van de overheid. Zij geloofden in the power of the people. Na twintig jaar mag je concluderen dat macht, ook op het internet, een doorslaggevende rol speelt. Niet of the people, maar van een bedrijf. Van Google, besluit Vaidhyanathan.

Het volledige interview staat hier