Waarde wetenschap in gedrang door eis naar positieve resultaten

Door de toenemende druk om nagenoeg uitsluitend positieve resultaten te produceren, dreigt de kwaliteit van het wetenschappelijk onderzoek wereldwijd terug te vallen. Dat is de conclusie van een studie van de University of Edinburgh van 4.600 wetenschappelijke onderzoeken die sinds het begin van de jaren werden gepubliceerd. Daarbij moest volgens de onderzoekers worden vastgesteld dat steeds minder publicaties de heersende wetenschappelijke hypotheses tegenspreken.

"Publicaties die geen resultaat opleveren of een negatieve conclusie naar voor brengen, zijn in principe even waardevol als een positieve uitkomst, maar trekken minder lezers aan en worden ook minder geciteerd," merkt onderzoeksleider Daniele Fanelli, onderzoeker aan het Institute for the Study of Science, Technology and Innovation van de University of Edinburgh, op in het webmagazine Science Daily. "Wetenschappelijke magazines hebben dan ook de neiging deze negatieve conclusies te negeren."

"Wetenschappers stellen dat het probleem steeds erger wordt, omdat de competitie in de wetenschap steeds groter wordt en banen en financiële budgetten vaak afhangen van frequente publicaties in toonaangevende tijdschriften," stipt Science Daily nog aan. "Er wordt dan ook opgemerkt dat wetenschappers steeds meer naar voorspelbare resultaten zullen streven en aansturen op positieve resultaten door de herinterpretatie, selectie en zelfs manipulatie van gegevens."

Uit het onderzoek blijkt dat in het begin van de jaren negentig ongeveer 70 procent van de bestudeerde publicaties tot een bevestigende conclusie kwam. Dat was vier jaar geleden gestegen tot 86 procent. De toename was het sterkste in de sectoren economie, klinische geneeskunde, psychologie, psychiatrie, farmacologie en moleculaire biologie. Er wordt aan toegevoegd dat het fenomeen zich in de Verenigde Staten sterker blijkt door te zetten dan in Europa.

"Het zou kunnen zijn dat de tijdschriften minder bereid zijn om onderzoek met een negatief resultaat te publiceren, maar wetenschappers zouden ook zelf meer positieve conclusies kunnen produceren," merkt Fanelli op. "Wellicht gaat het om een combinatie van beide tendenzen. Zonder negatieve resultaten in de literatuur dreigen wetenschappers echter de belangrijkheid van fenomenen verkeerd in te schatten en middelen te verspillen aan overbodig of nutteloos onderzoek." (MH)