'Go ahead and kill us; we’re already dead...'

‘Go ahead and kill us; we’re already dead...’  

Jong Latino-bendelid, geciteerd in USA Today

In 1991 woonde Alfred Lomas op één jaar tijd dertig begrafenissen bij. Deze ex-US Marine was dan amper 27, maar al een veteraan van Florencia 13, een van de 600 Latinogangs die actief zijn in South Central, de meest achtergestelde buurt van Los Angeles.

Net als tienduizenden anderen maakte Lomas deel uit van een ganse generatie jongeren die verslaafd raakte aan een cultuur van alcohol, drugs, geweld en moord. Terwijl in de normale wereld de meeste jongeren hun vooruitgang in het leven trachten te bestendigen  aan de hand van een aantal simpele mijlpalen als een plechtige communie, het behalen van een schooldiploma of een eerste job, kenden de meeste gangleden slechts één ritueel: dat van de dood. Week na week betuigden ze de laatste eer aan hun in bendegevechten gevallen strijdmakkers. Toen Lomas zijn achttiende verjaardag vierde, waren 25 van zijn naaste vrienden dood.

120.000 actieve bendeleden hebben Los Angeles de pijnlijke trofee van Gang capital of the world opgeleverd. Toch zijn gangs allesbehalve een lokaal probleem. Chicago telt meer bendeleden pro capita (8 tot 11 per 1.000 inwoners) dan welke stad ook ter wereld en in 2009 telden de VS in totaal zo’n 800.000 actieve gangmembers met nog eens 147.000 in de gevangenis. Naar schatting zijn er in het ganse land 30.000 bendes operationeel. Elke Amerikaanse stad met meer dan 250.000 inwoners rapporteerde vorig jaar ganggerelateerd geweld. Maar ook in het Verenigd Koninkrijk (1.000 gangs), Mexico, China, Japan, Rusland en vele andere landen zijn honderdduizenden mensen aangesloten bij dit soort criminele organisaties.

De voorbije 40 jaar hebben bendeoorlogen in Los Angeles 15.000 doden geëist.  Dat zijn er meer dan in het Palestijns-Israëlische conflict en de jarenlange burgeroorlog in Noord-Ierland gecombineerd. Ontstaan in de schoot van de Black Panthers-burgerrechtenbeweging uitte het zwarte maatschappelijke ongenoegen zich in de zestiger jaren veelal op een vreedzame manier. Maar toen de meeste leiders van deze beweging werden gearresteerd, uitgewezen of gedood -met als triest hoogtepunt de moord in 1968 op Nobelprijswinnaar Martin Luther King- leidde een gebrek aan leiderschap begin zeventiger jaren tot de geboorte van de Crips (Community Revolution In Progress),  een straatbende die snel naam zou maken met gewelddadige optredens, vernieling en intimidatie.  

De ooit ideologische strijd omtrent gelijke burgerrechten veranderde zo bijna overnacht in een burgeroorlog om drugs, territorium en brute macht. In de daaropvolgende jaren zouden duizenden jonge mensen verstrengeld raken in een vicieuze cirkel van werkloosheid, drugsgebruik, misdaad en dood. De regels van deze nieuwe cultuur van territoriumgebonden loyauteit aan bendes met exotische namen als Crips, Bloods, Florencia 13, Mara Salvatrucha, Asian Boyz en Nuestra Familia zouden worden geschreven met ganse sloten bloed. Maar deze ongecontroleerde orgie van zinloos geweld, drugs en destructie bracht de meeste van deze jonge mannen nog voor hun eenentwintigste verjaardag naar de gevangenis of naar het graf. Jonge weduwes begroeven naast hun echtgenoot nu ook hun zonen.

Alfred Lomas (links, ex-Florencia 13) en  Frederick “Scorpio” Smith (rechts, ex-Grape Street Crips), die samen een wapenstilstand onderhandelden tussen de Grape Street Crips, 18th Street, F13 en East Coast Crips. (Eigen foto)

Hoewel de criminaliteit de voorbije jaren licht is afgenomen, is geen enkele politiemacht er ooit in geslaagd een einde te maken aan het straatgeweld. Integendeel, ondanks de vijfentwintig miljard dollar aan belastinggeld die werden besteed aan rehabilitatieprogramma’s allerhande is het aantal bendeleden in L.A. de voorbije 25 jaar verdubbeld, terwijl het aantal actieve gangs verzesvoudigde. Tussen 1997 en 2007 arresteerde de LAPD (Los Angeles Police Department) niet minder dan 450.000 kinderen, terwijl de voorbije dertig jaar 100.000 kinderen werden neergeschoten.   Maar de politie-aanpak werkt niet omdat hij repressief is. Trieste exponent daarvan was het Rampart-politieschandaal waarbij een speciaal opgerichte anti-gang politie-eenheid zelf uitgroeide tot de meest gevreesde en gewelddadige bende in de geschiedenis van de stad. Eind 1997 raakte bekend dat tientallen agenten van de zogenaamde CRASH-eenheid (Community Resources Against Street Hoodlums) zich schuldig hadden gemaakt aan moord, onnodig gebruik van geweld, het stelen van en handelen in drugs, bankovervallen, meineed en het vernietigen van bewijsmateriaal op de plaats van delict. Drie CRASH-agenten werden verantwoordelijk gehouden voor de moord op hiphop-artiest Notorious B.I.G. in 1997. Ook werden ze verdacht banden te hebben met de moordenaars van Tupac Shakur, met 75 miljoen verkochte platen nog altijd de best verkopende rapper aller tijden, die in 1996 in Las Vegas werd doodgeschoten.
 
Inspiratie komt vaak uit een onverwachte hoek. In het geval van Alfred Lomas kwam ze zelfs uit de kern van zijn eigen ellende. Toen hij voor de zoveelste keer de gevangenis in moest werd hij in een cellenblok geplaatst dat werd gecontroleerd door een rivaliserend bendelid. Dacht Lomas eerst dat zijn laatste levensuur was aangebroken, dan vertelde de man hem dat hij het ganggeweld beu was en dat hij Lomas in de gevangenis zou beschermen. Een onbaatzuchtig gebaar dat Lomas deed beseffen dat er ook een andere  manier van leven bestond. De collectieve zelfmoordorganisatie waarvan hij nu al jaren deel uitmaakte had hem niet enkel meer dan de helft van zijn leven tussen de gevangenismuren doen doorbrengen; ze had hem ook mentaal volledig geruïneerd.  Eens uit de gevangenis zette hij samen met een aantal andere ex-bendeleden een beweging in gang die de gangwereld fundamenteel zou veranderen. Door van binnenuit de problemen aan te pakken en niet de gevolgen.

Lomas werkt vandaag als interventionist voor het Advancement Project, een soort Marshall Plan voor South Central Los Angeles, waarin preventieve maatregelen worden gecombineerd met interventie en investeringen in ondersteunende buurtinitiatieven. (In een straal van 5 kilometer rond South Central waren tot voor kort 640 liquor stores (drankzaken), maar niet één bioscoop of één jeugdcentrum). Lomas onderhandelde met een aantal lokale bendeleiders een bestand dat hem en zijn medewerkers op bepaalde tijdstippen vrije doorgang door rivaliserend gebied verzekert om voedsel en basisproducten tot bij kinderen en noodlijdende buurtbewoners te brengen. Territorium is daarbij niet langer een struikelblok.

‘Niemand sluit zich graag aan bij een gang, je wordt erin geboren,’ zegt Lomas. ‘Mijn ouders waren goede mensen, ze betaalden hun belastingen, maar ze konden me niet beschermen toen ik de straat opging. Wie in zo’n buurt leeft, heeft maar met één bekommernis: ‘Hoe overleven?’. Aansluiten bij en de bescherming genieten van zo’n gang is de enige manier om in leven te blijven. Wanneer de politie geweld gebruikt tegen deze mensen betekent dat niets voor hen, want geweld is hun levenswijze geworden. Wanneer de politie op hen schiet, betekent dat niets, want ze worden elke dag beschoten. Er moest dus een andere aanpak komen, want ook binnen de gangs zijn vele mensen het zinloze, uitzichtloze geweld en het voortdurende moorden beu.’

Stilaan wordt duidelijk dat de beste oplossingen enkel van mensen kunnen komen die South Central Los Angeles en de gangproblematiek van binnenuit kennen; ex-bendeleden en andere individuen die er met jonge mensen werken en hen duidelijk maken dat er ook positieve alternatieven voor het gangleven bestaan. Uit een recent onderzoek naar ganggeweld kwam naar voren dat kinderen in South Central Los Angeles hogere niveaus van Post Traumatic Stress Disorder vertonen dan hun leeftijdsgenoten in het jarenlang door oorlog geteisterde Bagdad. Er is dus nog veel werk aan de winkel, maar de eerste resultaten zijn hoopgevend. Sinds 2008 is het geweld in L.A. met 27% gedaald. Het model van Lomas en zijn medewerkers wordt ondertussen door andere steden en landen die met ganggeweld worden geconfronteerd van naderbij bestudeerd.

‘Een einde maken aan het geweld is geen einddoel op zich,’ zegt Lomas. ‘Het is een lange tocht op glad ijs en langs glibberige wegen. In South Central L.A komt er waarschijnlijk nooit een einde aan die tocht. Maar wel lijken steeds meer mensen bereid hem te maken.’

‘I’ve seen too many children die, I’ve seen too many mothers cry’  

Anoniem ex-bendelid