5 Gelijkenissen tussen de implosie van het Oostblok en de Arabische Lente

Tijdens zijn recent bezoek aan Europa sprak de Amerikaanse president Obama in Warschau over de gelijkenissen tussen de implosie van het Oostblok in 1989 en de Arabische Lente. Een panel van de American University for Middle Eastern Studies in Washington boog zich over het vraagstuk en vond volgende vijf gelijkenissen:

1) Geen van beide gebeurtenissen werd voorspeld, zelfs niet door zogenaamde experts. Hoewel sommigen zich vragen zullen stellen over de waarde van die "expertise", moeten we ons misschien eerder vragen stellen over het belang van voorspellingen.  Onregelmatige gebeurtenissen en menselijk gedrag in onbekende, vreemde situaties blijken moeilijk zoniet onmogelijk te voorspellen. Het feit dat de meeste experts niet konden voorspellen hoe leiders als Gorbatsjov, Ceausescu, Ben-Ali, of Mubarak op de evenementen zouden reageren, betekent niet noodzakelijkerwijs dat zij die regimes of  samenlevingen niet begrepen. Het betekent zeker niet dat we moeten stoppen met het bestuderen van landen, regio's, en talen. Sociale wetenschap heeft nog steeds veel te bieden.

2) Een belangrijk onderdeel van de protesten in zowel Oost-Europa als het Midden-Oosten groeide uit de afvalligheid van een deel van de lokale elites, wanneer politici, militairen en veiligheidstroepen van kamp besloten te veranderden. De oppositie won aan macht eens een aantal voormalige leiders op cruciale momenten overliepen.

3) Hoewel beide evenementen een gevolg waren van misnoegdheid binnen een binnenlandse context, waren ze evenzeer duidelijke illustraties van het zogenaamde ‘sneeuwbaleffect." In Oost-Europa begon de bewegingen in Polen om zich daarna uit te breiden naar Hongarije, Oost-Duitsland, Tsjecho-Slowakije, Roemenië en Bulgarije, en uiteindelijk tot in de Baltische staten, Oekraïne en Rusland zelf. In het Midden-Oosten is de protestbeweging vanuit Tunesië uitgebreid naar Egypte, Libië, Bahrein, Jemen, en zelfs Syrië.

4) De regionale concentratie is in beide gevallen opmerkelijk, waardoor de beweging makkelijk te volgen is door simpelweg naar een geografische kaart van de regio te kijken. Eerdere theorieën over democratisering (voorafgaand aan de gebeurtenissen van 1989) waren gericht op de binnenlandse dynamiek, maar het is duidelijk dat diezelfde democratisering nu is uitgegroeid tot een regionaal verschijnsel, dat wordt beïnvloed door grote internationale factoren.

5) De opmerkelijke gebeurtenissen in beide regio's vormen een krachtig antwoord op de eenvoudige en eerder afwijzende argumenten op de vraag of mensen in sommige culturen naar meer vrijheid verlangen. Er is duidelijk een groot verlangen naar meer sociale rechtvaardigheid en democratie. Af te wachten valt of dit verlangen vertaald wordt in de nieuwe instellingen die deze populaire verlangens kunnen bevredigen.

(Foto: by magharebia)