 Wanneer de Denen zich zorgen maken om de Islam, de Catalanen autonomie eisen, Vlamingen en Walen twisten over België, Duitsers weigeren te betalen voor de Grieken, en niemand bereid is Turkije tot de EU toe te laten, ziet u nationalisme aan het werk, schrijft Stephen M. Walt in Foreign Policy.
De overtuiging dat de mensheid bestaat uit vele verschillende culturen - dat zijn groepen die een gemeenschappelijke taal, symbolen en verhalen over hun verleden (altijd in het eigenbelang en vaak gebaseerd op mythes) delen- en dat die groepen een eigen staat moeten hebben, heeft in de voorbije twee eeuwen in alle delen van de wereld een grote opgang gekend.
Wie wil begrijpen wat vandaag in de Europese Unie gebeurt moet de kracht van het nationalisme begrijpen. Tijdens de Koude Oorlog bloeide de Europese integratie omdat die gerealiseerd kon worden onder de veilige paraplu van de Verenigde Staten. Maar vandaag hebben de VS hun interesse in de Europese veiligheid verloren: Europa kent nog amper externe dreigingen en het EU-project zelf is te groot en te complex geworden en ondervindt de gevolgen van een onbezonnen monetaire unie.
Wat we vandaag zien is de geleidelijke re-nationalisering van de Europese buitenlandse politiek, gedeeltelijk als gevolg van weinig compatibele economische belangen en gedeeltelijk door de hernieuwde angst dat de lokale (i.e. nationale) identiteit wordt bedreigd.
De kracht van het nationalisme is voor realisten gemakkelijk te begrijpen en te appreciëren. Naties - omdat ze bestaan in een concurrentiële en soms gevaarlijke wereld - proberen hun identiteit en hun culturele waarden te vrijwaren. Vaak is de beste manier om dat te doen het hebben van een eigen staat, omdat ethnische en nationale groepen die geen eigen staat hebben gewoonlijk kwetsbaarder zijn en riskeren door anderen te worden ingepalmd, geabsorbeerd en geassimileerd.
Nationalisme is de belangrijkste reden die de Verenigde Naties toeliet onmiddellijk na zijn oprichting 51 leden te tellen en bijna 200 vandaag. Het is de reden dat Zionisten een staat willen voor het Joodse volk en Palestijnen die van hen. Het is wat de Vietnamezen toeliet zowel het Franse als het Amerikaanse leger te overwinnen tijdens de Koude Oorlog en het is de reden waarom Koerden en Tsjetsjenen een eigen staat willen; waarom Schotten een grotere autonomie willen binnen het Verenigd Koninkrijk en waarom er nu een republiek Zuid-Soedan bestaat.
|
