Lessen van de Joodse staat: waarom terroristen El Al mijden

Terwijl luchthavens wereldwijd na de mislukte aanslag op een vliegtuig van Northwest Airlines op kerstdag in de hoogste staat van paraatheid verkeren, kijken de Israëli's ongelovig toe. Tel Aviv's Ben Gurion International Airport en de Israëlische luchtvaartmaatschappij El Al registreerden de afgelopen 30 jaar geen enkele kaping, noch bomaanslagen. Ook aan boord van een El Al-vlucht trachtte niemand het toestel op te blazen. Nochtans ontbreekt het de Israëlische reizigers zeker niet aan veiligheidscontroles, maar de controles blijken wel efficiënter dan bij ons. Israël kent geen gebrek aan potentiële zelfmoordenaars die maar al te graag een joods vliegtuig boven Tel Aviv tot ontploffing zouden willen brengen. En toch... wie in de joodse hoofdstad aan boord gaat hoeft zijn schoenen niet uit te trekken, noch zijn riem af te nemen. Ook vloeistoffen mee aan boord nemen blijkt geen probleem.

Volgens Israëlische veiligheidsexperts zijn het niet de grondige controles die aan de basis van hun succes liggen, maar wel hun aantal. ‘Wat nu in de VS gebeurt, gaat echt ons petje te boven, want wij gingen al 50 jaar geleden door die problematiek,' aldus een veiligheidsspecialist.  Hoewel Israël de veiligheidsmaatregelen al decennia geleden noodgedwongen opvoerde, weigerden de verantwoordelijken de efficiëntie op te offeren. In plaats van één grondige en lange controle vooraleer de passagier de gate bereikt, worden zes minder omslachtige, maar wel slimmere controles uitgevoerd die allen perfect geïntegreerd zijn in het reistraject: een eerste controle gebeurt al op de snelweg naar de luchthaven, dan volgen verschillende controles vooraleer de reiziger de gate bereikt, en een laatste vooraleer de passagier aan boord gaat.

Getrainde officials maken gebruik van gedragsscreeningtechnieken die toelaten nerveuze passagiers of mensen die zich vreemd gedragen te ontmaskeren. Wie naar de luchthaven rijdt, wordt een eerste maal gestopt met de vraag ‘Hoe gaat het met u?' en ‘Waar gaat u naartoe?'. Totaal onbelangrijke vragen, maar het zijn niet de vragen die belangrijk zijn, wel hoe mensen op die vragen reageren. Toch moet 95% van de passagiers uiteindelijk slechts twee, tot maximaal drie vragen beantwoorden.

De zones waar passagiers in de luchthaven zelf worden gecontroleerd zijn ontploffingsbestendig en uitgerust met ‘bomhokjes' waar verdachte pakjes in een fractie van een seconde kunnen worden geneutraliseerd zonder dat de ganse luchthaven moet worden geëvacueerd.

Maar El Al doet ook aan 'ethnic profiling.' Dat betekent dat bepaalde bevolkingsgroepen sowieso verdacht worden gevonden. Zwarten, moslims, niet-joden...  worden makkelijker onderworpen aan een uitgebreid onderzoek vooraleer ze het vliegtuig kunnen betreden. 'Dat dit een aantal mensen stoort is evident, en indien ze niets te verbergen hebben is hun ongenoegen gerechtvaardigd' zegt een veiligheidsadviseur. 'Anderzijds is het de makkelijkste en efficiëntste weg om de veiligheid te garanderen en in het slechtste geval mensenlevens te redden, zonder dat we hun rechten fundamenteel aantasten.'

Elke El Al-vlucht tenslotte heeft skymarshals aan boord. Vlucht 253 had er geen. ‘Een kerel als Umar Farouk Abdulmutallab zou bij ons in één seconde zijn gedood.'

Al wat volgens de Israëli's bij ons ontbreekt is dus wat bijkomende technologie en een grondige training van het veiligheidspersoneel. Ook acht jaar na 11 september 2001 zijn er nog steeds mogelijkheden te over om te bereiken wat iedereen wil: veilig vliegen.

The Wall Street Journal maakte er een film van 4 minuten over.