Pre-fascistisch klimaat in Vlaanderen

Ik heb een tijdje geleden uit een artikel in de Groene Amsterdammer een term opgepikt die voor mij ongelooflijk verhelderend was: nationaal streepje populisme.  Het is een fantastische term: nationaal-populisme. Dat is het fenomeen tegenwoordig.

En het is een zorgwekkend fenomeen, want het hangt zich ten eerste op aan een zeer archaïsch negentiende-eeuws nationalistisch principe. Maar dat wordt gekoppeld aan een puur kapitalistische liberale politiek.

Dus dat betekent dat het een guur klimaat wordt voor alle sociale weefsels. Waar de sociaal-democratie een eeuw voor gestreden heeft: voor de vakbonden... De haat tegen de vakbonden vanuit die hoek... noem maar op.

Als iemand als kunstenaar zijn stem daartegen verheft, zoals Tom Lanoye zaterdag - een prachtinterview, ik heb hem meteen laten weten van: Tom, dat moet je doen - dan wordt hij vandaag al een slechte Vlaming genoemd.

Excuseer me, maar dat is de sfeer die in Duitsland in de jaren dertig was: je was geen goeie Duitser als je niet meedeed.

Ik vind dat zorgelijk, en ik vind dat we dat hardop moeten beginnen schreeuwen: jongens, dit lijkt een pre-fascistisch klimaat. (...)

Ik voel mij vooral machteloos wanneer ik kijk naar de reacties van La Flandre Profonde, om het zo maar eens te zeggen, op alle websites van alle media: van De Morgen, van De Standaard, van Zita, Telenet, noem maar op... het is allemaal hatelijk. Van zodra iemand probeert te nuanceren... "ja die idioten van Walen zullen weer dat..." Het is zo racistisch geworden. En blijkbaar is dat algemeen aanvaard, dat men dat doet, dat men zo infantiel egocentrisch redeneert. Dat wordt voor stoerheid versleten. Ik vind dat heel zorgwekkend. (...)

Het is ook fundamentalistisch. Het is totalitair. Je ziet het ook: ze verdragen geen reacties, ze verdragen geen compromissen, ze verdragen geen antwoord. Het moet om hun eigen kleine zinnetje gaan. Dat is geen politiek, dat is barbarij voor mij.

Stefan Hertmans, geïnterviewd door Heidi Lenaerts in Babel op VRT-Klara, 17 januari 2011 (audio)