Wie is een jood? Brits Hooggerechtshof moet netelige vraag beantwoorden

De joodse gemeenschap in Goot-Brittannië is bitter verdeeld naar aanleiding van een rechtszaak die is ingeleid voor het Britse Hooggerechtshof en waarin een uitspraak moet worden gedaan over een probleem dat zo oud en zo complex is als het jodendom zelf. Een jood, wiens niet-joodse vrouw zich tot het jodendom bekeerde in een progressieve en niet orthodoxe synagoge, heeft klacht neergelegd tegen een joodse middelbare school, de JFS in Londen, omdat hun zoon niet werd toegelaten omdat hij geen jood zou zijn. JFS staat voor Jews' Free School, een school die in 1732 is gesticht en een centrale plaats heeft in de Noord-Londense joodse gemeenchap. "Dit is de grootste zaak in de moderne geschiedenis van de Britse joodse gemeenschap," aldus Stephen Pollard, redacteur van de Jewish Chronicle in Londen.

Volgens Jonathan Sacks, de hoofdrabbijn van de Verenigde Hebreeuwse Congregatie van het Gemenebest, voldoet de jongen niet aan de Orthodoxe definitie van het joods zijn omdat de vrouw zich in een progressieve synagoge bekeerde. Bijgevolg kan haar zoon evenmin als jood worden beschouwd, was de redenering van de rechtbank in eerste aanleg, die nu in beroep wordt behandeld voor het Hooggerechtshof. De rechtbank van eerste aanleg zou zich hebben uitgesproken op basis van een etnisch (was de vrouw joods?) en niet religieus (is de jongen een praktiserende jood?) motief. Of je moeder Joods is is per definitie discriminerend, aldus de rechtbank. Of de reden "goedaardig, kwaadaardig, theologisch is of te maken heeft met religieuze suprematie, maakt ze niet minder onwettelijk'.

Het belang van de uitspraak - die ergens in december wordt verwacht- wordt aangegeven door het aantal advokaten dat vertegenwoordigd is. Zowel de Britse Regering als de Commissie voor Gelijke en Mensenrechten, de Verenigde Synagoge, De Britse Vereniging voor Mensenrechten en de Raad van vertegenwoordigers van Britse Joden stelden zich burgerlijke partij.

Groot-Brittannië telt bijna 7.000 door de overheid gefinancierde religieuze scholen. Volgens een wet uit 2006 kunnen die scholen bij plaatsgebrek voorkeur geven aan leerlingen van hun eigen geloof, indien ze rekening houden met criteria die worden opgesteld door een bevoegde religieuze instantie.

Rabbijn Danny Rich, de woordvooerder van de liberale joodse gemeenschap in Londen, vreest ervoor dat indien de uitspraak van de rechter van eerste aanleg wordt gehandhaafd, de joodse gemeenschap nog meer verdeeld raakt. ‘JFS is een door de staat gefinancierde school, die kinderen selecteert op basis van religie', zegt hij in een interview. ‘Maar hun definitie van ‘orthodoxe jood' sluit 40 procent van de joodse gemeenschap in Groot-Brittannië uit.'