10 dagen na de ramp op Pukkelpop: waarom Belgen geen kritische vragen stellen

Waarom is België te klein als tijdens een ramp waarbij vier doden en een veelvoud aan gewonden te betreuren zijn, journalisten het wagen om kritische vragen te stellen aan Chokri Mahassine, de CEO van een Pukkelpop, terwijl we het doodnormaal vinden als tijdens een ramp bij een oliemaatschappij de verantwoordelijke CEO met pek en veren wordt bedekt?

Laat ik eerst met het goede nieuws beginnen. Op te maken uit de berichtgeving hebben de hulpdiensten na de ramp die Pukkelpop getroffen heeft, uitstekend werk verricht. Ook de manier waarop de burgemeester van Hasselt, Hilde Claes, zich in de media heeft gemanifesteerd getuigt van klasse. In woord en gebaar ademde haar optreden controle, standvastigheid en betrokkenheid uit. Het optreden van Chokri was daarentegen geheel anders van aard. Daar speelde de emoties de boventoon. Tijdens de persconferentie die de dag na de ramp plaatsvond, toonde hij zich zichtbaar aangeslagen. Hij had duidelijk moeite met de kritische vraagstelling die vooral van de buitenlandse pers afkomstig was. Maar waarom accepteerde de publieke opinie dit wel van hem en zouden we een dergelijke emotionaliteit niet accepteren van een CEO van een oliemaatschappij waar de slachtoffertol even hoog zou zijn geweest?

Veel mensen zullen er niet bij stilstaan, maar wat een oliemaatschappij en Pukkelpop met elkaar gemeen hebben, is dat het beide ondernemingen zijn. Ondernemingen, gericht op continuïteit. Alleen al daarom geldt ook voor Pukkelpop dat winst nastreven noodzakelijk is. Dit om te kunnen herinvesteren in de steeds duurder wordende bands en de almaar hogere eisen ten aanzien van de veiligheid. Beide ondernemingen moeten daarbij voldoen aan en groot aantal regels en voorschriften om de veiligheid optimaal te waarborgen. Beide ondernemingen hebben daarin een grote verantwoordelijkheid. De CEO van de oliemaatschappij moet ervoor zorgen dat zijn platforms en fabrieken veilig opereren voor de eigen medewerkers en de omwonenden. De Pukkelpop-CEO is dan weer verantwoordelijk voor de veiligheid van de 60.000 bezoekers. Als het goed is zullen beide bedrijven als goede huisvaders kosten noch moeite besparen om die veiligheid te waarborgen. Wat Pukkelpop betreft: op basis van de thans beschikbare informatie heb ik overigens geen enkele reden om daaraan te twijfelen.

Dat er ook wel eens zaken behoorlijk mis kunnen gaan bij oliemaatschappijen weten we sinds vorig jaar na de ramp bij BP in de Mexicaanse Golf. De CEO van dit bedrijf die het gestalk van de media op een gegeven moment beu was, riep op een onbewaakt moment: “I want my life back”. Meteen kreeg hij bakken kritiek over zich heen. Waarom? Hoe haalde die man het in zijn hoofd om zich te beklagen, terwijl en net doden en gewonden waren gevallen en een groot deel van de zee met olie besemeurd was? Maar toen de Pukkelpop-CEO emotioneel uitriep dat het incident voor hem een nachtmerrie was, hoorde je niemand een kik geven. Natuurlijk was de ramp ook voor hem een kwade droom, maar de werkelijke nachtmerrie berustte natuurlijk in de eerste plaats bij de nabestaanden van de slachtoffers.

Wie de ramp met BP enigszins nog op het netvlies heeft, weet dat die CEO door de media vanaf het begin genadeloos op het rooster werd gelegd. Hoe kan zo’n ramp gebeuren? Is zo’n ramp niet te voorkomen? Bent u dan niet voorbereid op extreme omstandigheden? Is geld verdienen belangrijker dan de zorg voor mens of milieu? In het geval van BP vinden we dergelijke vragen normaal. Maar toen journalisten van de buitenlandse pers aanstalten maakten om soortgelijke vragen aan de CEO van Pukkelpop te stellen was in Belgie het huis te klein.

Zelfs toen Chokri niet helemaal eerlijk was over de reden waarom hij het festival laattijdig had afgelast, kwam hij daar goed mee weg. Als argument riep hij in dat hij geen paniek wilde zaaien, maar daarvoor was geen enkele reden. Na 10 minuten was het noodweer over en het onmiddellijke gevaar geweken. Ook de vele getuigenissen op Twitter en andere sociale media bevestigen dat daar nooit sprake van is geweest.

Intussen blijven de voor de hand liggende vragen uit of worden ze onvoldoende gesteld, zoals: Hoe komt het dat u niet op de hoogte was van het weeralarm? Maakt een evacuatieplan dan geen deel uit van uw noodplan? Was u misschien bang van financiële claims? Of, hoe is het mogelijk dat het niet bij u is opgekomen om onmiddellijk het festival stop te zetten? Vindt u niet dat dit getuigt van een gebrek aan respect voor de slachtoffers en de nabestaanden? Allemaal vragen die iedere willekeurige CEO na een bedrijfsincident ongetwijfeld gesteld had gekregen, maar de Pukkelpop-CEO bleef daar tot nu toe grotendeels van gespaard.

Natuurlijk is het begrijpelijk dat Chokri eerst een beeld wilde hebben van de aard en de omvang van de ramp die zijn festival getroffen had. Maar toen duidelijk was dat het om een tragedie van de eerste orde ging, had hij uit respect voor de slachtoffers het ogenblikkelijk definitief moeten stopzetten. En zeg nu eens eerlijk: je moet als festivalganger wel een enorme ijspegel zijn om te willen doorfeesten op een plek waar zich net zoveel leed en ellende heeft voorgedaan.

Intussen blijft de vraag waarom de media tot nu toe hebben nagelaten zich kritisch op te stellen?

• In de eerste plaats is muziek veel sexier dan het boren naar olie of een abstract proces dat in pijpleidingen plaats vindt.

• Chokri maakt het mogelijk om onze gitaarhelden van nabij te aanschouwen en onder het genot van drank, drugs, seks en rock & roll eens lekker uit ons dak te gaan. Dit terwijl die boze oliemaatschappijen keer op keer met hun handen in onze portemonnee zitten te graaien als we bij de pomp onze auto weer eens volgooien.

• Misschien ook dat Chokri een allochtoon is die het gemaakt heeft? Die moeten we goed vertroetelen. Hij heeft een voorbeeldfunctie die hopelijk andere allochtonen gaan volgen.

• Chokri koos voor de underdogpositie en daar zijn Vlamingen dol op. Bovendien heeft hij al dan niet bewust zijn emoties goed ingezet zodat er zelfs bij een groot deel van het ’journaille’ een schroom ontstond om hem stevig aan te pakken. Door zich (on)bewust in de slachtofferrol te maneuvreren, werd hij automatisch de troetelbeer van het grote publiek. Als je die knuffel hardhandig aanpakt dan zijn de poppen aan het dansen, zoals ook Peter Dupont van het Nieuwsblad heeft kunnen ervaren. Voor zijn kritische beschouwing over Pukkelpop op de website van zijn krant werd hij zelfs op staande voet ontslagen.

Toch is het belangrijk dat we dit soort gevoeligheden opzij schuiven. Niet zozeer om eventuele schuldigen aan te pakken, maar om er lessen uit te trekken. En dat begint met het stellen van de juiste vragen en het zorgvuldig analyseren van de gegeven antwoorden. Zonder rekening te houden met gevoeligheden en personen. Immers; uit ieder incident valt te leren. En als we hiermee alleen al de kans op een soortgelijk incident kunnen verminderen, dan is dat de eerste winst!

(Foto: by I Don't Know, Maybe.)