Frans leren op school: 'we only scratch the surface'

Vlaanderen verheugt zich over de kennis van het Frans bij leerlingen uit de lagere school. Uit de resultaten van een peilingonderzoek bij meer dan drieduizend leerlingen uit 110 lagere scholen moet blijken dat 99 procent van de leerlingen vlot een Franse tekst kan lezen. Ook schrijven en luisteren gaat de leerlingen goed af. Het enigste minpunt is het spreken van de Franse taal: de leerlingen zelf geven aan dat Frans spreken hun zwakste punt is.

"Kinderen durven niet goed spreken in het Frans en hebben onvoldoende houvast", zegt minister van Onderwijs Frank Vandenbroucke. "Ze hebben onvoldoende zekerheid met betrekking tot de woordenschat die ze hebben. Ze zijn onvoldoende zeker over hoe ze zinnetjes in elkaar moeten steken." De minister wil nu meer inzetten op een betere kennis van woordenschat en grammatica en hoe die te gebruiken in praktische omstandigheden.

Vooral de manier waarop leerkrachten Frans onderwijzen speelt een grote rol. ‘Wanneer de leerkrachten Frans praten in de Franse les, zijn de resultaten beter dan wanneer ze meer Nederlands praten tijdens de Franse les', zegt Rianne Janssen, die de toetsen coördineerde. ‘De grootste groep leraars geeft aan Nederlands te praten.'

Dat Vandenbroucke nu gaat inzetten op een betere kennis van woordenschat en de kinderen meer Frans wil laten spreken, kan enkel worden toegejuicht. Toch ligt het echte probleem iets dieper: het onderwijs van de tweede taal in ons land is op zijn Belgisch - of zeg maar absurd- georganiseerd. Wie Frans wil onderwijzen in Vlaanderen, moet licenciaat Romaanse filologie zijn, maar van een Nederlandstalige universiteit. Dat zijn meestal Vlamingen die Frans spreken met een Vlaams accent. Het Nederlands wordt op dezelfde manier in Wallonië onderwezen door licenciaten Germaanse filologie. Dat zijn dan Franstaligen die Nederlands onderwijzen met een Frans accent. Een totaal absurde situatie, gecreëerd door een taalwetgeving die niet van aard is om onze veeltaligheid te bevorderen.

Dat dit gevolgen heeft voor het bedrijfsleven aan beide kanten van de taalgrens en vooral in Brussel is evident: jongeren die van de school komen zijn niet direct inzetbaar in het zakenleven; vele bedrijven in het Brusselse geven dan maar zelf taalcursussen, iets wat door werknemers eerder als een opdracht dan als een kans wordt gezien.

Volgens Alain Vandenbrande, die aan het hoofd staat van het schoonmaakbedrijf Facilicom Services Group, zijn mensen die vlot Frans spreken op de Vlaamse arbeidsmarkt praktisch onvindbaar: ‘Nederlandstalig? Geen probleem. Engelstalig? Geen probleem. Frans? Onvindbaar. De kennis van onze tweede landstaal is vandaag dramatisch in Vlaanderen. In Brussel is het omgekeerde ook waar. De tweetaligheid in dit land bestaat niet meer. Spijtig genoeg oogsten we wat we gezaaid hebben. Wanneer een land wordt gedefederaliseerd, krijg je de eigenheid van de regio's die primeert. Waarom zou men nog moeite doen om Frans te leren? Ik ontmoette onlangs de burgemeester van Straatsburg. Wel, die man stond me te woord in het Engels. Toen ik hem er op attent maakte dat hij gewoon Frans kon praten, zei hij: ‘Maar u komt toch uit Vlaanderen.' Dat is de perceptie die men vandaag in het buitenland van ons heeft.'

Paul Buysse, de voorzitter van Bekaert, heeft ook geen hoge pet op van de tweetaligheid van Belgische managers, maar hij ziet nog een ander probleem: 'Ik ga u iets anders zeggen. Ik heb 17 jaar in Engeland gewoond. Wij denken dat wij als Vlamingen Engels spreken, but we only scratch the surface. We kunnen ons verstaanbaar maken en we kennen de teksten van Madonna, maar verder dan dat gaat het niet."

Het is duidelijk dat het onderwijs de plicht heeft zich continu te herbronnen en mensen af te leveren die direct een toegevoegde waarde bieden aan het bedrijfsleven. Het focussen op Franse woordenschat eerder dan het tot in den treure herhalen van de passé simple  is daarbij een niet onbelangrijke, hoewel minimale eerste stap.