Het Streisandeffect of hoe iets dat men uit de aandacht wil houden net aandacht trekt

In 2003 legde de Amerikaanse zangeres en actrice Barbra Streisand klacht neer tegen fotograaf Ken Adelman omdat die een foto had vrijgegeven waarop haar spectaculaire villa aan de kust van Malibu te zien was. Streisand eiste -onder andere- 10 miljoen dollar van de fotograaf omdat het publiek maken van de foto haar privacy had geschonden, aan potentiële indringers de toegangswegen tot haar eigendom toonde en hij zonder toestemming haar naam had gebruikt.

Adelmans foto was één van de 12.000 foto's waarmee de fotograaf de teloorgang van de Californische kust wilde aantonen. Vanuit een helikopter had hij die kust in foto's vastgelegd; een werk dat hij volledig uit eigen zak had gefinancierd en gratis aan het publiek had voorgelegd via zijn website California Coastal Records Project.

Maar in maart van 2003 werd de aanklacht door het Hooggerechtshof van Los Angeles verworpen en werd de actrice veroordeeld tot het betalen van de kosten. De rechter oordeelde dat Adelman belangeloos had gehandeld en dat zijn werk binnen de vrijheid van meningsuiting en het algemeen belang kaderde. Adelman voerde ook aan dat tot op het moment dat de rechtszaak werd ingespannen amper zes mensen de foto hadden opgevraagd (twee daarvan waren de advocaten van Streisand).

De zaak nam uiteindelijk dusdanige proporties aan dat men vandaag van een Steisandeffect spreekt wanneer pogingen van een persoon of instantie om iets uit de aandacht te houden, juist de aandacht trekken. Zodra pogingen een onderwerp uit het nieuws te houden worden opgepikt door de media, wordt het publiek nieuwsgierig, waardoor men er in groten getale kennis van gaat nemen. Eén maand na de rechterlijke uitspraak hadden al 420.000 mensen de foto van Sreisands eigendom in Malibu bekeken.

Twee recente voorbeelden van het Streisandeffect zijn ongetwijfeld die van de Britse voetballer Ryan Giggs en het Amerikaanse modemerk Ralph Lauren. De Manchester Unitedspeler bekwam via een zogenaamde superinjunction dat de media zijn naam niet mochten vermelden in een zaak van overspel. Nadat 75.000 Twitteraars dat wel deden nam de zaak ongekende proporties aan en moest de voetballer toegeven dat hij naast een affaire met een realitysoapactrice ook en relatie had gehad met zijn schoonzuster.

Ralph Lauren publiceerde in 2009 een afbeelding van fotomodel Filippa Hamilton waarop haar hoofd groter leek dan haar middel. De website Boing Boing plaatste de foto en veroorzaakte hiermee een rel op internet. Het modehuis legde klacht neer tegen Boing Boing en beriep zich op het auteursrecht. Nadat de foto even van het internet was verdwenen oordeelde de rechter ook hier dat Boing Boing terecht een zaak van algemeen belang had aangeklaagd. Al snel dook de foto via andere kanalen massaal opnieuw op. "Na verder onderzoek hebben we geconcludeerd dat wij verantwoordelijk zijn voor de verkeerde beeldvorming en -fotobewerking, die hebben geresulteerd in een verwrongen afbeelding van een vrouwenlichaam, " gaf het Amerikaanse modehuis uiteindelijk in een reactie toe.