Hoe bereik je de absolute wereldtop? Door 10.000 uur te oefenen

Misschien werden Mozart, Bill Gates en Rockefeller met een natuurlijk talent geboren. Maar het was een combinatie van oefening en geluk dat van hen genieën maakte. Dat schrijft Malcolm Gladwell in zijn boek ‘Outliers: The Story of Success''.

Begin negentiger jaren voerden psycholoog K. Anders Ericsson van de Florida University en twee van zijn collega's onderzoek naar de gedragspatronen van talentvolle violisten aan de muziekacademie van Berlijn. Met de hulp van de lokale muziekleraars deelden ze de strijkers in drie groepen in. In een eerste groep zaten de beste violisten -potentiële wereldsterren. In de tweede groep zaten de violisten die gewoon als ‘goed' werden omschreven en in een derde groep zaten mensen waarvan men dacht dat ze nooit een professionele carrière zouden uitbouwen en het waarschijnlijk ‘slechts' tot muziekleraar zouden schoppen.

De conclusies van het onderzoek, gebundeld in het boek 'The Road to Excellence', waren indrukwekkend: alle violisten, ongeacht de groep waarin ze werden ingedeeld, waren rond de leeftijd van 5 jaar beginnen spelen en hadden tot op hun achtste levensjaar ongeveer 2 à 3 uren per week geoefend. Maar rond de leeftijd van acht jaar werden de eerste verschillen merkbaar: de violisten die bij de potentiële wereldsterren waren ingedeeld waren vanaf die leeftijd harder beginnen oefenen. Toen ze negen waren speelden ze zes uur per week, eens ze twaalf waren 9 uur en zelfs 16 uur per week rond hun veertiende verjaardag. Eens ze twintig waren oefenden ze op zijn minst 30 uur per week. Op die leeftijd hadden de elite-violisten dus al 10.000 uren aan hun vioolspel besteed. De violisten die in de tweede groep zaten kwamen niet verder dan 8.000 uur, de toekomstige muziekleraars hadden ‘amper'4.000 uur geoefend.

Opmerkelijk was dat hoe zeer Ericsson en zijn onderzoeksteam ook hun best deden, nergens vonden ze de zogenaamde ‘naturals'; musici die de top hadden bereikt door hun talent te gebruiken en die slechts een fractie van de tijd hadden geoefend die hun collega's nodig hadden gehad om de top te bereiken. Ook het tegenovergestelde bleek waar: zo vonden ze geen voorbeelden van violisten die er dezelfde tijd in hadden gestoken als hun collega's, maar die de top niet hadden bereikt. De conclusie van het onderzoek was dat al wie aan de top van een muziekschool belandt zich slechts op één manier van anderen kan onderscheiden: door hard werk.

Volgens wetenschappers bestaat er dus een magisch getal dat toelaat ware expertise te bereiken: 10.000 uur. Neurowetenschapper Daniel Levitin bevestigt dit getal: ‘Studie na studie, of het nu om componisten, basketballers, auteurs, schakers of meesteroplichters gaat, telkens opnieuw komt dit cijfer tevoorschijn. 10.000 uur is het equivalent van 3 uur per dag, zeven dagen per week, gedurende 10 jaar. Niet een keer heeft iemand een voorbeeld gevonden van iemand die de absolute wereldtop bereikte in minder tijd.'

Dat wordt ook bevestigd door psycholoog Michael Howe in het boek ‘Geniuses Explained', waarin hij onderzoek deed naar zogenaamde wondercomponisten. Howe stelt dat de werken die Mozart in zijn jonge jaren produceerde verre van opmerkelijk waren. Erger nog, het waren waarschijnlijk kopieën van zijn vader's werk. De eerste symfonie die als een meesterwerk wordt beschouwd (No. 9, K271), schreef hij pas op zijn 21ste. Hij was toen al 10 jaar actief als componist.

Uiteraard zijn 10.000 uren een enorme hoeveelheid. Het is ook een getal dat nooit individueel kan worden bereikt. Men heeft ouders nodig die aanmoedigen en steunen. Je komt best uit een welstellend gezin, want wie er om financiële redenen een part-time job bij moet nemen hypothekeert zijn kansen. Uiteindelijk kunnen mensen dat aantal slechts bereiken wanneer ze toetreden tot een of ander programma of project -zoals een topsportschool- of de uitzonderlijke kans krijgen om ergens dat aantal uren te gaan presteren.