Hoe zou u zich tijdens een ramp gedragen?

Er zijn sociale omgangsnormen, er is beleefdheid er zijn manieren. Dan zijn er rampen, aardbevingen en oorlogen, die mensen doen teruggrijpen naar hun primaire instincten. De sociale spelregels worden dan snel overboord gegooid; enkel overleven telt...

Het magazine Proceedings of the National Academy of Sciences heeft twee scheepsrampen vergeleken: die van de Titanic (1912) en die van de Lusitania (1915). Aan de hand van statistieken over de overlevenden hebben onderzoekers getracht het belang van sociale normen en het menselijk gedrag tijdens rampen te reconstrueren.

De Zwitserse en Australische onderzoekers kwamen tot de vaststelling dat tijdens de ramp met de Titanic de overlevingskansen voor de rijken aanzienlijk groter waren dan voor de armen. Op de Lusitiana was dat niet het geval (hoewel die boot ongeveer eenzelfde aantal passagiers vervoerde van verschillende sociale klassen).

De Lusitiana zonk zeer snel, waardoor sociale normen onmiddellijk verdwenen en niet de kans kregen terug de kop op te steken. De Titanic daarentegen had verschillende uren nodig om te zinken, waardoor de sociale normen opnieuw tevoorschijn konden komen. Volgens de berekeningen van het onderzoeksteam wordt het uitbreken van een ramp gekenmerkt door een tijdsperiode waarin mensen een instinctieve en biologische paniekreactie vertonen. Met de dood voor ogen zijn manieren van geen tel. Maar na een periode gaande van 18 minuten tot 2 uur en 40 minuten doen de gangbare sociale normen opnieuw hun intrede.